Üç-dört gün önce Hatay’ın Samandağ ilçesinde bir tamir atölyesinde çalıştırılan 14 yaşındaki çocuk, işyerinde meydana gelen patlamanın ardından vefat etti.

Patlama sonrası çocuk işçiliği ve çalışma ortamlarıyla ilgili farklı eleştiriler ve yaklaşımlar var.

Türkiye’de çocuk işçiliğine ilişkin yasal düzenleme var. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 71’inci maddesi, 18 yaşını doldurmamış çocuk ve gençlerin çalıştırılabileceği ve çalıştırılamayacağı işleri düzenliyor.

Mevzuatta “genç işçi”, 15 yaşını tamamlamış ancak 18 yaşını doldurmamış kişi; “çocuk işçi” ise 14 yaşını bitirmiş, 15 yaşını doldurmamış ve ilköğretimini tamamlamış kişi olarak tanımlanıyor.

Kanun kapsamında, 15-18 yaş arasındaki gençlerin çalışmasına izin verilen işler ile 14 yaşını bitirmiş ve ilköğretimini tamamlamış çocukların çalıştırılabileceği “hafif işler” ve bunların çalışma koşulları ayrıca belirleniyor.

Kimi verilere göre 2013’ten Temmuz 2026’ya kadar Türkiye’de en az 852 çocuk çalışırken can verdi. Vefat eden çocukların 730’u erkek, 122’si kız çocuğuydu; 98’i ise muhacir, göçmen çocuktu.

İş kazaları sonucu vefat eden çocuklar veya 18 yaşını doldurmamış gençlerle ilgili farklı veriler var. Kimi bu sayıları fazla, kimi de bunları az gösteriyor/veriyor.

Burada aslında önemli olan, yalnızca kazalar sonucu vefat eden çocuklarımızın durumu değildir; çocukların veya gençlerin olması gereken çalışma koşullarının dışında köle gibi çalıştırılmaları, küçük bedenlerinin ağır çalışma şartları altında her gün ezilmesidir.

Marketlerin ödeme kasalarında oturma sandalyesi olmadığı için bayılıp düşen genç kızların hikâyelerine tanıklık ettik.

“Rahmet etmeyene merhamet yoktur” düsturuyla hareket etmek varken, birkaç kuruş karşılığı insanları köle edindiklerini sananların rahmete muhtaç günleri elbette olacaktır.

Yaşça büyüklere saygıyı, küçüklere şefkat ve merhameti ilke edinen bir milletin bu kabalık ve hoyratlık karşısında tepkisiz kalması düşünülemez.

Meslek kazandırmanın, iş öğretmenin bir usul ve esası olmalıdır. Sekiz saat yerine 12 saat çalıştırarak “meslek öğreniyor”un arkasına gizlenmek, insani bir davranış biçimi değildir.

Birkaç kuruş harçlık karşılığında çocuklara bütün angarya işlerin yaptırılmasının şefkatle açıklanacak bir tarafı yoktur.

Mevzuata göre bile daha 14 yaşındaki çocuk ile 16-17 yaşındaki gencin yapacağı iş bir olamaz. 17 yaşındaki bir gence sadece 18 yaş ve üstü olanların yapabileceği işleri yaptırmak, daha olgunlaşmamış gençlerin bedenlerini ezmek, ruhlarına eziyet vermekten başka bir şey değildir.

Çocuklarımıza, olgunlaşmamış gençlerimize iş yaptırırken, meslek öğretirken tamamen ahlaki ve insani davranmak birincil görevimiz olmalıdır.

Herkese gücünün kaldırabileceği işleri yüklemek, fıtrata uygun hareket etmenin de olmazsa olmazıdır.

Bu vesileyle, Hatay’ın Samandağ ilçesinde bir tamir atölyesinde vefat eden çocuğumuzun ailesine sabır ve başsağlığı diliyorum.