Türkiye’de sanayi yatırımlarının yeniden şekillendirildiği kritik bir dönemde, Doğu ve Güneydoğu Anadolu’nun yeni yatırım planlarında yeterince yer almaması tartışma konusu oldu. Özellikle Batman’ın da aralarında bulunduğu birçok ilin kapsam dışı bırakılması, hem ekonomik hem de sosyal etkileri bakımından büyük yankı uyandırdı. Konu, Batman Milletvekili Serkan Ramanlı tarafından Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne taşınırken, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’ndan gelen yanıt dikkat çekici detaylar içerdi.
SANAYİ YATIRIMLARINDA DENGESİZLİK TARTIŞMASI
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından açıklanan ve 13 ilde toplam 59 bin hektarlık alanı kapsayan 16 yeni sanayi yatırım bölgesi, Türkiye’de üretim kapasitesini artırma hedefiyle önemli bir adım olarak değerlendiriliyor. Ancak bu planın büyük ölçüde İç Anadolu Bölgesi’ne yoğunlaşması, Doğu ve Güneydoğu Anadolu illerinin dışarıda kalması eleştirilere neden oldu.
Batman Milletvekili Serkan Ramanlı, özellikle genç nüfusu yüksek, üretim potansiyeli güçlü ve Orta Doğu pazarlarına yakın konumda bulunan illerin bu süreçte geri planda bırakılmasının bölgesel eşitsizlikleri derinleştirebileceğine dikkat çekti.
RAMANLI’DAN HÜKÜMETE KRİTİK SORULAR
TBMM’ye sunulan soru önergesinde, yalnızca yatırım dağılımı değil; aynı zamanda uzun vadeli kalkınma politikaları da sorgulandı. Ramanlı, sanayinin Marmara Bölgesi’nden taşınmasının sadece İç Anadolu ile sınırlı kalmaması gerektiğini vurgulayarak şu başlıklarda açıklama istedi:
1. Sanayi yatırımları Doğu ve Güneydoğu’yu da kapsayacak şekilde genişletilecek mi? Bu konuda bir etki analizi veya fizibilite raporu var mı?
2. Doğu ve Güneydoğu illerinin Irak, İran ve Suriye’ye yakınlığı, yeni sanayi alanları belirlenirken lojistik ve ihracat avantajı olarak dikkate alındı mı?
3. Doğu ve Güneydoğu’da yeni sanayi yatırım alanları oluşturulmasına yönelik özel bir çalışma yürütülüyor mu?
4. Batman, Şanlıurfa ve Mardin için yeni rezerv sanayi alanı planı var mı? Varsa takvimi ve büyüklüğü nedir?
5. 16 yeni sanayi alanında İç Anadolu’ya öncelik verilmesinin nedeni nedir? 59 bin hektarın ne kadarı Marmara’dan taşınacak yatırımlar için ayrıldı?
6. Sanayi alanları seçilirken deprem, sel ve iklim risklerini içeren bir risk haritası kullanıldı mı? Kullanıldıysa yöntemi nedir?
7. Batman ve çevresinden batıya göçü önlemek için hangi teşvikler ve önlemler düşünülüyor? Gençlere yönelik istihdam hedefleri neler?
8. Yeni sanayi alanları için enerji, su, demiryolu ve lojistik altyapısı nasıl sağlanacak? Hangi kurumlar sorumlu olacak?
9. Meslek liseleri, MYO’lar ve üniversitelerle entegre bir eğitim-istihdam planı yapıldı mı? Yapıldıysa nasıl uygulanacak?
BAKANLIK: “SANAYİ TÜM ÜLKEYE YAYILACAK”
Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır tarafından verilen yanıtta, Türkiye genelinde dengeli bir sanayi dağılımı hedeflendiği ifade edildi. Bakanlık, bu kapsamda hazırlanan “Sanayi Alanları Master Planı” ile sanayinin belirli bölgelerde yoğunlaşmasının önüne geçilmek istendiğini belirtti.
Planın ilk aşamasında Samsun-Mersin hattında çalışmalar yapılırken, ilerleyen süreçte Doğu ve Güneydoğu Anadolu’yu kapsayan yeni koridorların oluşturulacağı açıklandı.
BATMAN’I DA KAPSAYAN SANAYİ KORİDORU GELİYOR
Bakanlık tarafından açıklanan en dikkat çekici gelişmelerden biri ise Batman’ın da içinde yer aldığı “Mersin-Şırnak Sanayi Gelişim Koridoru” oldu. Bu koridorda; Petrokimya, Enerji, Makine, Tekstil, Gıda işleme, Savunma sanayi gibi stratejik sektörlerin ön plana çıkması planlanıyor. Ayrıca bu hattın, Suriye ile ekonomik iş birliğini artırarak bölgesel ticareti canlandırması bekleniyor.
BATMAN İÇİN YENİ SANAYİ ALANLARI MASADA
Bakanlık açıklamasında, Batman başta olmak üzere Şanlıurfa ve Mardin için yeni sanayi alanlarının oluşturulmasına yönelik çalışmaların sürdüğü belirtildi. Bu kapsamda yer seçimi ve planlama süreçlerinin devam ettiği ifade edildi.
Bu gelişme, uzun süredir sanayi parseli yetersizliği yaşayan Batman için önemli bir fırsat olarak görülüyor.
OSB’LERDE BÜYÜK ARTIŞ: İSTİHDAM 520 BİNE ÇIKACAK
Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde son yıllarda organize sanayi bölgelerinde (OSB) ciddi bir artış yaşandı. Bakanlık verilerine göre:
- 2002 sonrası bölgede 20 yeni OSB kuruldu
- Toplam OSB sayısı 30’a ulaştı
- Halihazırda 423 bin kişi istihdam ediliyor
- Tüm yatırımlar tamamlandığında istihdamın 520 bine çıkması bekleniyor
Bu rakamlar, bölgenin sanayi açısından giderek güçlendiğini ortaya koyuyor.
YENİ TEŞVİKLERLE YATIRIMLAR ARTACAK
2025 yılında güncellenen yatırım teşvik sistemi ile özellikle geri kalmış bölgelerde yatırımların artırılması hedefleniyor. Yeni düzenlemeye göre:
- Marmara’daki sanayi tesislerinin Anadolu’ya taşınması teşvik edilecek
- OSB’lerde uygun koşullarla yatırım alanı sağlanacak
- Yerel kalkınma projeleri desteklenecek
Batman için açıklanan teşvik başlıkları arasında ise dikkat çeken sektörler bulunuyor:
- Meyve-sebze işleme ve paketleme
- Entegre sera yatırımları
- Doğa turizmi
- Tekstil yan sanayi
Bu yatırımların, kentte istihdamı artırması ve ekonomik çeşitliliği güçlendirmesi bekleniyor.
GENÇ NÜFUS İÇİN YERİNDE İSTİHDAM HEDEFİ
Bakanlık, bölgedeki genç nüfusun göç etmesini önlemek amacıyla yerinde istihdam politikalarına ağırlık verileceğini açıkladı. Bu kapsamda meslek liseleri, MYO’lar ve sanayi kuruluşları arasında iş birlikleri artırılıyor.
81 ilde kurulan Mesleki Eğitim Merkezi irtibat büroları ile öğrencilerin doğrudan üretim süreçlerine dahil edilmesi hedefleniyor.
