Halk tarafından bereketin simgesi olarak nitelendirilen leyleklerin dünyada sayılı kolonilerinden biri Batman-Diyarbakır Karayolu üstünde bulunuyor. Tarlalardaki yüksek gerilim hatlarının bulunduğu elektrik direklerinin tepesine yuva yapan leylekler, bölgede sembol niteliği taşıyor.
Dicle Nehri'ne yaklaşık 500 metre uzaklıkta bulunan Diyarbakır-Batman Karayolu üzerindeki köylerin, bu kuşların beslenmeleri açısından çok uygun olduğunu söyleyen Biyolog Prof. Dr. Ahmet Kılıç, bu sene 47 yuvadan 45'inin dolduğu, toplam 128 yavru leyleğin dünyaya geldiğini belirtti.
Leyleklerin yuvalarına bağlı canlılar olduğunu ifade eden Kılıç, eşlerin birbirlerini yuvalar üzerinden bulduklarını ve leyleklerin on yıllarca aynı yuvayı kullandıklarını söyledi.
LEYLEKLERİN EKOSİSTEMDE ÖNEMLİ GÖREVLERİ VAR
Dünyanın sayılı leylek kolonilerinden birinin Diyarbakır-Batman Karayolunda bulunduğunu dile getiren Kılıç, 'Leylekler, Dicle Nehrine ve Diyarbakır-Batman Karayoluna paralel olan yüksek gerilim, hatlarında, beton ve çelik direklerde yuva yapıyorlar. Yuvaların arası tabi beton ve elektrik direklerine bağlı olarak 200 metre düzenli kolonidir, bu şekilde çok az bulunur. Biz yalnızca 20 kilometrelik bir mesafeyi göz önüne aldık, Yuvacık ile Köseli köyleri arasındaki yuvaları takip ettik. 2003 yılında bu çalışmayı başlatmıştık, böylesine düzenli bir koloninin 'Acaba yıllar içerisinde popülasyonda sayısal değişimler var mı? Bu doğa olaylarında etkileniyorlar mı?' diye düşünmüştük. Bazı ilginç sonuçlara ulaştık; yaklaşık 46 ile 58 yuva her yıl bir şekilde kullanılıyor. Genel olarak yuvaların sahipleri eski sahipleri, yani leylekler kendi yuvalarını bilirler. Başkasının yuvasına gitmedikleri gibi başkaları yuvalarına gelince kabul etmiyorlar. Leyleklerin aynı zamanda ekosistemde önemli bir görevleri var. Bunlar da 'besin zinciri' dediğimiz olayla açıklanabilir. Leylekler karnivordurlar (et oburlar); yılanlar, kurbağalar, balıklar çeşitli böceklerle besleniyorlar. Mesela tarlaların sürülmesi esnasında toprak solucanları ile besleniyorlar. Dolayısıyla besin piramidinin içinde leyleklerin böyle bir görevi var.' dedi.
VATANDAŞLAR ONLARI RAHATSIZ ETMEMEK İÇİN CİDDİ BİR ŞEKİLDE ÖZEN GÖSTERİYOR
Leyleklerin yöre halkı tarafından korunduğunu da belirten Kılıç, 'Yöre halkı mesela direklerin olduğu yerde yoğun olarak mısır, pamuk ve tahıl ürünleri yetiştiriliyor ve leylekler bunlardan hiç etkilenmiyor. Vatandaşlar onları rahatsız etmemek için ciddi bir şekilde özen gösteriyor. Yöre halkı bu hayvanlara yakınlık gösteriyor. Leylekler aynı zamanda güneye göç etmeleri dolayısı ile kutsal kabul ediliyor. Bizim de ilgimizi çekmişti, 2003 yılında başladık çalışmalarımıza ve 2017 yılında da sürdürüyoruz. Leylekler memleketimize şubat ayında geliyor. Önce 'öncüler' geliyor, bunlar kendi yuvalarını buluyorlar, kendi yuvalarına geliyorlar orada gecelemeye başlıyorlar. Mart'ın ortalarına doğru popülasyonun diğer sakinleri de geliyor. Ardından başlıyorlar eş ilişkilerini sürdürmeye, eş ilişkilerini sürdürürken bu sefer de yuva kurma çalışmalarına devam ediyorlar. Zaten bir yuva mevcut ama bu yuvanın üzerine yeni materyal getiriyorlar, dolayısıyla hem yumurta için, hem yavrular için daha temiz, daha hijyenik diyebileceğimiz bir ortam hazırlanıyor.' ifadelerini kullandı.
YUVALARINI İNSANLARA YAKIN YERLERDE YAPMAKLA
YIRTICILARIN ETKİSİNDEN KURTULMUŞ OLUYORLAR
Leylekler için yüksek gerilim hatlarının bulunduğu direklerin uçuş için avantajlı olduğunu ifade eden Kılıç, sözlerine şöyle devam etti:'Leyleklerin nehre yakın olmaları büyük bir avantaj. Bunun dışında yüksek gerilim hatları leylekler için büyük bir avantaj, süzülerek uçmaya başladıkları gibi konması daha rahat. Dolayısıyla bu gerilim hatlarını tercih ediyorlar. Bir başka ilginç özellik, pek çok yerde insanlardan kaçarlarken burada köylere yakın olarak yoğunlaşıyorlar. Çünkü avcıların, özellikle yırtıcı kuşların saldırısında köylere yakın olmakla kurtuluyorlar. Mesela eskiden şehir içinde yaparlardı yuvayı, tabi şehirleşme artınca bunlar çekildiler. Şimdi yuvalarını insanlara yakın yerlerde yapmakla yırtıcıların etkisinden, baykuşlardan ya da gündüz yırtıcılarından kurtulmuş oluyorlar. Mesela Leylekler kuraklık olduğu dönemlerde yavru az yetiştiriyorlar. Kıtlığın etkisi bitkilere, sudaki canlılara sirayet ediyor. Leylekler de özellikle bereketli yerleri tercih ediyorlar.' İlkha
