İhracatta Yarım Milyar Dolardan Sert Düşüş
Batman ekonomisinin dışa açılan kapısı olan ihracat rakamları, 2023 yılındaki altın çağının ardından adeta serbest düşüşe geçti. 2023 yılında 510 milyon 612 bin dolar gibi rekor bir seviyeye ulaşan toplam ihracat, 2024 yılında 152 milyon 236 bin dolara kadar gerileyerek büyük bir şok yaşattı. 2025 yılına gelindiğinde ise toparlanma çabaları yetersiz kaldı; yıl bazındaki toplam ihracat 166 milyon 808 bin dolarda kalarak 2023 verilerinin %70 oranında gerisinde seyretti. Bu keskin düşüş, kentteki üretim çarklarının ne denli yavaşladığını gözler önüne seriyor.
İthalat Hacmi Bir Yılda "Buharlaştı"
Dış ticaretin diğer kanadı olan ithalatta ise rakamlar kelimenin tam anlamıyla "çakıldı". 2023 yılında 1 milyar 269 milyon dolar gibi devasa bir hacme sahip olan Batman ithalatı, 2024 yılında dramatik bir şekilde 94 milyon dolar seviyesine indi. 2025 yılı verileri ise bu erimenin devam ettiğini gösteriyor; toplam ithalat sadece 67 milyon 537 bin dolar olarak kayıtlara geçti. Üretim için gerekli olan hammadde ve ara malı girişindeki bu devasa azalma, sanayi tesislerinin kapasite düşürdüğünün ya da tamamen kapandığının en somut göstergesi oldu.
Ana Sebep: Tekstil Devlerinin Kapanması
Dış ticaretteki bu tarihi çöküşün perde arkasında, kentin en büyük istihdam ve üretim kapısı olan tekstil sektöründeki kriz yatıyor. Batman Organize Sanayi Bölgesi (OSB) ve çevre bölgelerde üretim yapan çok sayıda tekstil firması, artan maliyetler ve küresel pazardaki daralma nedeniyle kapılarına kilit vurmak zorunda kaldı. Bir dönem binlerce kişinin çalıştığı ve dünyaya ürün ihraç eden bu tesislerin üretimden çekilmesi, hem kentin ihracat kalemlerini hem de üretim için yapılan hammadde ithalatını doğrudan baltaladı. Tekstil fabrikalarındaki sessizlik, resmi verilere doğrudan "ihracat kaybı" olarak yansıdı.
Aylık Verilerdeki Karamsar Seyir
2025 yılı aylık bazda incelendiğinde, ihracatın istikrarsız ve düşük seyri dikkat çekiyor. Yıla 8,5 milyon dolarla başlayan Ocak ayı verileri, Mart ayında 21,6 milyon dolara çıksa da yılın son ayı olan Aralık’ta 7,4 milyon dolara kadar geriledi. Oysa 2023 yılının Eylül ve Ekim aylarında aylık bazda 85 milyon ile 95 milyon dolar bandında seyreden ihracat rakamları, bugünkü tabloyla kıyaslandığında kentin kaybının ne kadar büyük olduğunu ortaya koyuyor. İthalat tarafında ise Ağustos ayındaki 8,5 milyon dolarlık zirve dışında, rakamlar yıl boyunca 4-6 milyon dolar bandına hapsoldu.
Girişim Merkezleri Kayboldu
Girişim merkezlerinin bulunduğu illere göre yapılan hesaplamalar, Batmanlı iş insanlarının ve şirket merkezlerinin de kentten uzaklaştığını ya da faaliyetlerini sonlandırdığını gösteriyor. 2023 yılında girişim merkezi bazlı ihracat 450 milyon 678 bin dolar iken, bu rakam 2024’te 79 milyon dolara, 2025’te ise sadece 83 milyon dolara düşebildi. Girişim merkezi adreslerinin yıldan yıla değişebilmesi bir faktör olsa da, ana tablodaki yüz milyonlarca dolarlık kayıp, kentin finansal merkez olma özelliğini kaybettiğine işaret ediyor.
Bu çarpıcı veriler; gümrük beyannameleri, Sanayi Sicil Bilgi Sistemi, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ve TÜİK iş kayıtları gibi resmi mekanizmaların titiz çalışmaları sonucu oluşturuldu. Vergi numaraları ve imalatçı kayıtları üzerinden yapılan bu net hesaplamalar, Batman ekonomisi için alarm zillerinin çaldığını gösteriyor. Kent ekonomisinin yeniden ayağa kalkabilmesi ve tekstil sektörünün yaralarını sarması için acil destek paketleri ve yeni yatırım modellerine ihtiyaç duyulduğu, bu "kara tablo" ile tescillenmiş oldu.
