Gazze’de Tarihi Eşik: Trump’ın Barış Planında İkinci Aşama ve Yeni Yönetim Dönemi
Gazze Şeridi’nde aylardır süren yıkımın ardından, bölgenin geleceğini şekillendirecek olan kritik "ikinci aşama" resmen ilan edildi. ABD Başkanı Donald Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff tarafından yapılan duyuru, sadece bir ateşkesin devamı değil, aynı zamanda Gazze’nin idari ve askeri yapısının kökten değişimini öngören 20 maddelik bir planın en zorlu virajına girildiğini simgeliyor. 10 Ekim’de başlayan ilk aşamanın ardından gelen bu yeni süreç, uluslararası kamuoyunda hem büyük bir umut hem de derin bir belirsizlik dalgası yaratmış durumda.
ABD yönetiminin "silahsızlanma ve yeniden inşa" olarak formüle ettiği bu yeni dönem, Gazze’nin çehresini değiştirmeyi hedeflerken, bölgedeki dengeleri de hassas bir teraziye oturtuyor. Witkoff, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, planın ikinci aşamasının Gazze’de kalıcı bir sükunet sağlama amacını taşıdığını vurguladı. Ancak bu sürecin başarısı, sahadaki aktörlerin atacağı adımlara ve vaat edilen "teknokratik yönetim" modelinin ne kadar kapsayıcı olacağına bağlı görünüyor.
Gazze Yönetimi Ulusal Komitesi: Teknokratik Dönemin Şafağı
Planın en dikkat çekici maddelerinden biri, "Gazze Yönetimi Ulusal Komitesi" adıyla kurulacak olan teknokratik Filistin yönetimidir. Bu yapı, siyasi fraksiyonların ötesinde, Gazze’nin gündelik işleyişini, kamu hizmetlerini ve en önemlisi devasa bir yıkımla karşı karşıya olan şehrin yeniden imarını koordine edecek. ABD’nin bu hamlesi, bölgede güven boşluğu oluşmasını engellemeyi ve yardım fonlarının doğrudan sivil halka ulaşmasını sağlamayı amaçlayan bir geçiş hükümeti modeli olarak değerlendiriliyor.
Hamas’ın Egemenlik Savunması ve Silahsızlanma Şartı
Hamas kanadı ise sürecin bu aşamasına temkinli ve savunmacı bir perspektifle yaklaşıyor. Hareket içerisinden sızan bilgilere göre Hamas, Gazze’nin "tam olarak silahsızlandırılması" maddesinin, İsrail’in olası saldırıları karşısında Filistin halkını savunmasız bırakmasından endişe ediyor. Hamas yetkilileri, silahların teslim edilmesinin ancak İsrail’in bölgedeki askeri varlığının tamamen sona ermesi ve uluslararası toplumun kesin güvenlik garantileri vermesi durumunda tartışılabileceğini ifade ediyor. Direniş kanadı, bu süreci sadece bir "teslimiyet" değil, onurlu bir barış ve egemenlik mücadelesi olarak tanımlıyor.
Hamas’ın bir diğer önemli savunma noktası ise teknokratik yönetimin meşruiyetidir. Hareket, kurulacak komitenin dışarıdan dayatılan bir yapı olmaması gerektiğini, Filistin halkının iradesini yansıtması ve Gazze’nin yeniden inşası sürecinde direnişin kazanımlarının yok sayılmaması gerektiğini savunuyor. Hamas’a göre, Gazze’nin silahlardan arındırılması süreci, İsrail’in Batı Şeria ve Kudüs’teki ihlalleriyle eş zamanlı olarak değerlendirilmeli ve tek taraflı bir silahsızlanma dayatmasına dönüşmemelidir.
Yeniden İnşa ve Rehineler: ABD’nin Keskin Ultimatumu
Witkoff’un açıklamasında yer alan "Hamas’ın son rehinenin cenazesini teslim etmesi" şartı, ikinci aşamanın en gerilimli başlıklarından birini oluşturuyor. ABD, bu insani ve siyasi yükümlülüğün yerine getirilmemesi durumunda "ciddi sonuçların" doğacağı uyarısında bulunarak, bir anlamda yeniden inşa yardımlarını bu şarta bağlıyor. Bu durum, bölgedeki sivil halkın temel ihtiyaçlarının ve şehrin ayağa kaldırılmasının, siyasi bir pazarlık unsuru haline getirilip getirilmediği tartışmalarını da beraberinde getiriyor.
Gazze'nin silahlardan arındırılmasıyla eş zamanlı olarak başlayacak olan yeniden inşa süreci, sadece binaların dikilmesi değil, ekonominin de canlandırılmasını içeriyor. Ancak sahadaki gözlemciler, Uluslararası İstikrar Gücü’nün bölgeye konuşlandırılması ve teknokratik yönetimin otoritesini tesis etmesi sürecinde yaşanacak en ufak bir aksamanın, bölgeyi yeniden çatışma iklimine sürükleyebileceğine dikkat çekiyor. Trump planı, bu riskleri minimize etmek için yoğun bir diplomatik baskı mekanizması işletiyor.
