Cumhuriyet'in ilk yıllarında yaşanan siyasi ve toplumsal gelişmelerin öne çıkan isimlerinden biri olan Şeyh Said'in kardeşi Şeyh Abdurrahim, 1937 yılının Temmuz ayında Diyarbakır'ın Bismil ilçesi kırsalında kurulan bir pusuda beraberindeki dava arkadaşlarıyla birlikte yaşamını yitirdi. Ailesinin aktardığı tanıklıklar, bölgedeki sözlü tarih anlatımları ve araştırmacıların değerlendirmeleri, Şeyh Abdurrahim'in hayatı ve son yolculuğuna ilişkin hafızalarda yaşamaya devam ediyor.
Araştırmacı-Yazar Sadullah Aydın: "Şeyh Abdurrahim rejimin zulmüne karşı kıyam eden Müslüman Kürt âlimidir"
Şeyh Abdurrahim'in şehadet yıldönümü dolayısıyla değerlendirmelerde bulunan Araştırmacı-Yazar Sadullah Aydın Şeyh Said ve Şeyh Abdurrahim'in Cumhuriyet'in ilk döneminde yaşanan gelişmelere karşı mücadele eden isimler arasında yer aldığını ifade etti.
Aydın, kendi değerlendirmesinde, "Şeyh Abdurrahim, rejimin zulmüne, sömürüsüne ve din dışı uygulamalarına karşı kıyam eden Müslüman Kürt âlimlerinden ve önderlerinden biridir." ifadelerini kullandı.
"Direnişleri unutturulmaya çalışıldı"
Aydın, Müslüman Kürt âlimlerinin ve önderlerinin hayat hikâyelerinin yeterince bilinmediğini savunarak, bu isimlerin sonraki nesiller tarafından tanınmasının önemine dikkat çekti.
Şeyh Said ve Üstad Bediüzzaman'ın mezar yerlerinin bilinmediğini hatırlatan Aydın, birçok tarihî şahsiyetin hatıralarının zamanla geri planda bırakıldığını öne sürdü.
"1937'de ikinci kez mücadeleye katıldı"
Şeyh Abdurrahim'in 1925 yılındaki kıyamın ardından Suriye'ye hicret ettiğini belirten Aydın, 1937 yılında yeniden Türkiye'ye döndüğünü ifade etti.
Aydın'ın değerlendirmesine göre Şeyh Abdurrahim, Şeyh Said kıyamından sağ kurtulan bazı isimlerle birlikte ikinci kez silahlı bir mücadele hazırlığı içindeydi. Silvan ile Bismil arasında çıkan çatışmada Şeyh Abdurrahim ve beraberindeki grubun hayatını kaybettiğini belirten Aydın, olayın kendi değerlendirmesine göre gerçekleşme biçimini anlattı.
"Mezarı ziyaretçi akınına uğramalı"
Şeyh Abdurrahim'in mezarının daha fazla ziyaret edilmesi gerektiğini dile getiren Aydın, Müslüman toplumun kendi tarihindeki dinî önderlere sahip çıkmasının önemli olduğunu ifade etti.
Aydın, "Şeyh Abdurrahim gibi isimlere gereken değerin verilmesi, mücadelelerinin canlı tutulması ve mezarlarının ziyaret edilmesi gerekir." değerlendirmesinde bulundu.
"Yeni nesiller kendi âlimlerini tanımalı"
Aydın, genç kuşakların kendi tarihindeki din âlimlerini ve kanaat önderlerini yeterince tanımadığını savunarak, bu konuda yazarlara, araştırmacılara ve akademisyenlere önemli görevler düştüğünü söyledi.
İslami mücadele önderlerine yönelik iade-i itibar çağrısında bulunan Aydın, yeni nesillerin bu isimlerin hayatlarını ve mücadelelerini öğrenmesinin önemli olduğunu ifade etti.
"Babam onu gizlice defnedenler arasındaydı"
Şeyh Abdurrahim'in şehadet yıl dönümünde konuşan Seyyid Abdurrahim Yıldız, babası Seyyid Şeyhmus Yıldız'ın Şeyh Abdurrahim'i gizlice defneden kişiler arasında bulunduğunu söyledi.
Olayın yaşandığı yıl dünyaya geldiğini belirten Yıldız, bu nedenle babasının kendisine "Abdurrahim" adını verdiğini ifade etti.
Yıldız, ailesinden dinlediği anlatımlara göre Şeyh Abdurrahim ve yaklaşık 20 kişilik grubun Suriye'den döndükten sonra yeniden mücadele hazırlığında olduklarını, ancak ihbar sonucu kuşatıldıklarını dile getirdi.
"Askerlerden korkulduğu için günlerce kimse yaklaşamadı"
Seyyid Abdurrahim Yıldız'ın anlatımına göre olayın ardından bölgede yoğun askeri hareketlilik yaşandı ve günlerce kimse olay yerine yaklaşamadı.
Yaklaşık iki hafta sonra babası Seyyid Şeyhmus Yıldız'ın bir köylüyle birlikte büyük risk alarak gizlice olay yerine gittiğini belirten Yıldız, Şeyh Abdurrahim'in naaşını defnettiklerini söyledi.
Aileden aktarılan dikkat çekici anlatım
Yıldız, babasının kendilerine yıllarca anlattığı hatıralardan en dikkat çekici olanının, Şeyh Abdurrahim'in naaşıyla ilgili gözlemleri olduğunu dile getirdi.
Babası Seyyid Şeyhmus Yıldız'ın anlatımına göre, Temmuz sıcağında yaklaşık 14 gün açık arazide kaldığı belirtilen naaşta herhangi bir bozulma veya kötü koku görülmediği öne sürüldü. Yıldız, babasının yalnızca kuşların oluşturduğu küçük bir izin bulunduğunu, bunun dışında kurşun izi ya da farklı bir yara görmediğini aktardığını söyledi.
Bu anlatımlar, Seyyid Abdurrahim Yıldız'ın aile büyüklerinden aktardığı sözlü tarih niteliğindeki tanıklıklardır.
Türbe bugün de ziyaret ediliyor
Şeyh Abdurrahim, dönemin şartlarında sade bir mezara defnedildi. Daha sonraki yıllarda mezarın bulunduğu alana türbe ve mescit inşa edildi. Batman-Bismil Karayolu üzerinde bulunan türbe, günümüzde de ziyaret edilen mekânlar arasında yer alıyor.
