Bölgenin en eski İslami eserlerinden biri olarak kabul edilen ve yüzyıllar boyunca Müslümanlara hizmet veren camide çatlaklar oluşurken, yapının bazı bölümleri kaderine terk edilmiş görüntüsü veriyor.

Her yıl binlerce yerli ve yabancı turistin ziyaret ettiği Hasankeyf Kalesi'nde bulunan tarihi caminin ibadete kapalı olması ve gerekli bakım çalışmalarının yapılmaması tepki çekiyor.

Tarihi camide çatlaklar oluştu, yapı kuşların barınağına dönüştü

Aradan geçen yıllar içerisinde gerekli bakım ve restorasyon çalışmalarının yapılmaması nedeniyle tarihi yapının çeşitli bölümlerinde ciddi yıpranmalar meydana gelmiş durumda. Yüzyılların izlerini taşıyan duvarlarda çatlaklar oluşurken, caminin bazı bölümlerinin kargaların ve diğer kuşların barınağı hâline geldiği görülüyor.

Bölgedeki birçok tarihî yapı için restorasyon çalışmaları yürütülürken, Hasankeyf'in en önemli İslami miraslarından biri olan Ulu Camii'nin ihmal edilmesi vatandaşlar tarafından da üzüntüyle karşılanıyor.

Ulu Camii'nin restore edilerek yeniden ibadete açılmasının Hasankeyf'e olan ilgiyi artıracağı belirtiliyor.

Tarihi mabedin yeniden hayat bulmasıyla bölgenin manevi kimliğinin güçleneceğini ifade eden ziyaretçiler, bunun hem yerli ve yabancı turist sayısına hem de Hasankeyf'teki ziyaret sürelerine olumlu katkı sağlayacağını dile getiriyor.

Tarihçi Mehmet Nuri Çelik, İLKHA muhabirine yaptığı açıklamada, caminin tarihî önemine dikkat çekerek bir an önce restore edilip yeniden ibadete açılması gerektiğini söyledi.

'Hasankeyf Ulu Camii'nin inşasına 1101 yılında başlanmıştır'

Hasankeyf Ulu Camii'nin köklü geçmişine değinen Çelik, caminin bölgenin en önemli tarihî eserlerinden biri olduğunu belirtti.

Çelik 'Hasankeyf Ulu Camii'nin inşasına, 12'nci yüzyılda Artukluların bölgeye hâkim olduğu dönemde, bin 101 yılında başlanmıştır. Daha sonra bin 325'te Eyyubiler tarafından onarılarak bugünkü hâlini almıştır. İlerleyen dönemlerde ise Mervaniler, Hamdaniler, Akkoyunlular ve Osmanlılar çeşitli tadilat ve tamiratlar yaparak caminin günümüze kadar ulaşmasını sağlamışlardır.' dedi.

Tarihçi Mehmet Nuri Çelik

'1970'lerden sonra cami bakımsız ve onarımsız şekilde kendi kaderine terk edilmiştir'

Caminin uzun yıllar boyunca aktif olarak kullanıldığını ifade eden Çelik 'Bu cami, Hasankeyf Kalesi'nin yerleşim alanı olduğu yüzyıllar boyunca, 1970'li yıllara kadar ibadete açık kalmış ve fiilen cemaatle namaz kılınan merkezi bir ibadethane olmuştur. Fakat 1970'lerden sonra, mağaralarda yaşayan insanların eski Hasankeyf şehir yerleşkesine taşınmasıyla birlikte bölgedeki nüfus azalmış ve cami ibadet edilemez duruma gelmiştir. Nihayetinde, bakımsız ve onarımsız bir şekilde kendi kaderine terk edilmiştir.' ifadelerini kullandı.

'Böyle tarihi bir caminin ibadete açık olmaması büyük bir eksikliktir'

Hasankeyf Kalesi'nin son yıllarda önemli bir turizm merkezi hâline geldiğini belirten Çelik 'Son yıllarda Batman Valiliği, İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü ile Özel İdare'nin yaptığı çalışmalarla Hasankeyf Kalesi önemli bir gezi alanı hâline gelmiştir. Her yıl binlerce ziyaretçi buraları gezmektedir; fakat böyle tarihi bir caminin ibadete açık olmaması, gelen ziyaretçiler açısından büyük bir eksiklik ve mağduriyet oluşturmaktadır.' diye konuştu.

'İsteğimiz; caminin bir an önce onarılarak yeniden ibadete açılmasıdır'

Tarihi yapının yeniden işlevsel hâle getirilmesinin bölge turizmine de katkı sağlayacağını vurgulayan Çelik 'İsteğimiz; bu caminin bir an önce onarılması, bakım ve temizliğinin yapılarak yeniden ibadete açılması ve namaz kılınacak şekilde düzenlenmesidir. Bu sağlandığı takdirde, buraya gelen insanlar alanda daha fazla vakit geçirebilecek ve bölgeye yapılan gezilerin sayısı da artacaktır.' dedi.

'Bu camiler, bu toprakların İslam yurdu olduğunun sembolleridir'

Tarihi camilerin yalnızca mimari eserler olmadığını belirten Çelik, şöyle devam etti:

'Ecdadımız, tıpkı karşıda dalgalanan bayrak gibi, bu toprakların İslam yurdu olduğunu göstermek için bu camileri birer sembol olarak buralara inşa etmişlerdir. Biz Müslümanların, imanımızın bir gereği olarak bu tür mekânlara sahip çıkmamız ve camilerin kıyamete kadar yaşatılması için çaba göstermemiz gerekmektedir. Yılda binlerce insanın ziyaret ettiği bir alanda, böylesi bir caminin bu şekilde terk edilmiş olması bizler için büyük bir eksikliktir. Yetkililerden, yöneticilerden ve bölgenin Müslüman halkından beklentimiz; bir an önce bu caminin ihyası ve açılışı için gayret göstermeleridir.'

'Gerekli restorasyon çalışmalarının bir an önce başlatılması gerekmektedir'

Caminin mevcut durumunun üzüntü verici olduğunu belirten Çelik, konuşmasını şöyle tamamladı:

'Yüzyıllarca Müslümanlara önemli bir ibadet mekânı olarak hizmet veren bu caminin son zamanlarda kendi hâline bırakılması; yıkılmaya yüz tutması, yapısında çatlakların oluşması, bakımsız, onarımsız ve kirli kalması büyük bir üzüntü kaynağıdır. Bu sıkıntıların bir an önce giderilmesi ve gerekli restorasyon çalışmalarının başlatılması gerekmektedir.' (İLKHA)

Erzen Antik Kenti'nin içerisinde yer alan göl, geçmişten günümüze hem inanç hem de sağlık turizmi açısından önemli bir merkez olarak görülüyor.

Roma döneminden itibaren kaplıca, kür merkezi ve çeşitli rahatsızlıklara şifa arayan insanların uğrak noktalarından biri olduğu ifade edilen Balıklı Göl, günümüzde de bölgenin önemli turizm destinasyonları arasında gösteriliyor.

Gölde yaşayan balıkların kutsal olduğuna inanılırken, son yıllarda gerçekleştirilen restorasyon ve çevre düzenleme çalışmalarıyla alan daha modern ve kullanışlı bir görünüme kavuştu.

Abdurrahman Yalçın

'Restore edildikten sonra çok daha ilgi çekici ve kullanışlı oldu'

Balıklı Göl'ü sık sık ziyaret ettiğini belirten Abdurrahman Yalçın 'Biz aslında Kozluk'un yerlisiyiz. Burası ilçemiz için önemli kültür alanlarından biridir; gerek turistik açıdan gerekse geçmişi itibarıyla bize güzel şeyler anımsatıyor. İlçede sıkıldığımız zamanlarda hem kafa dağıtmak hem de buradaki balıkları ve peyzajı görmek için sık sık burayı ziyaret ederiz.' dedi.

Bölgenin doğal güzelliğine dikkat çeken Yalçın 'Burası çok güzel, ilçemiz için de büyük bir kazanç oldu. Hem turistik açıdan hem de ilçeden sıkılıp dışarı çıkmak, farklı yerler görmek isteyenler için harika bir mekân. Zaten balıkları falan görüyorsunuz.' ifadelerini kullandı.

Yapılan düzenlemelerin alanın cazibesini artırdığını belirten Yalçın 'Burası daha önceden de vardı ama restore edildikten sonra çok daha ilgi çekici, güzel ve kullanışlı oldu. Beğenerek geliyoruz; ailece oturulacak yerleri falan da var.' şeklinde konuştu.

Hamit Işık

'Şanlıurfa'daki Balıklı Göl'den sonra bu niteliğe sahip ikinci büyük balıklı gölümüz'

Bölgenin tarihi değerine vurgu yapan ziyaretçilerden Hamit Işık ise Balıklı Göl'ün yeterince tanıtılamadığını ifade etti.

Işık 'Burası tarihi bir mekân. Batman'ın Kozluk ilçesine bağlı Oyuktaş köyünün Yeşilyurt mezrasında bulunan, Erzen Antik Kenti olarak bilinen ve tarihi 3 bin yıl öncesine dayanan bir yerleşim yeridir.' dedi.

Balıklı Göl'ün taşıdığı öneme dikkat çeken Işık 'Şanlıurfa'daki Balıklı Göl'den sonra bu niteliğe sahip, bünyesinde balıklı göl barındıran ikinci büyük Balıklı Gölümüzdür aslında. Ancak çeşitli nedenlerden ve tanıtım eksikliğinden dolayı maalesef buraya yeterince ziyaretçi çekemedik.' ifadelerini kullandı.

'Burası köklü bir yerleşim yeridir'

Son yıllarda bölgede önemli çalışmalar yapıldığını belirten Işık 'Son zamanlarda hem Batman İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü hem de Kozluk Kaymakamlığı tarafından burası için önemli çalışmalar yapıldı. Restorasyon, çevre duvarı yapımı ve benzeri çeşitli düzenlemeler gerçekleştirildi. Bu doğrultuda yapılacak etkili bir tanıtımla birlikte, bölgeye güzel bir turist akını olabileceğini düşünüyoruz.' dedi.

Erzen Antik Kenti'nin köklü geçmişine de değinen Işık 'Şunu da eklemek isterim: Antik dönemden beri var olan Erzen Antik Kenti; Roma, Selçuklu, Akkoyunlu ve Osmanlı devletlerine ev sahipliği yapmış çok köklü bir yerleşim yeridir.' şeklinde konuştu.

Yaklaşık 3 bin yıllık tarihiyle Erzen Antik Kenti'nin önemli miraslarından biri olan Balıklı Göl, hem doğal güzelliği hem de tarihi geçmişiyle ziyaretçilerine farklı bir atmosfer sunuyor. Bölge sakinleri ise yapılan restorasyon çalışmalarının ardından daha fazla tanıtım yapılmasıyla Balıklı Göl'ün yerli ve yabancı ziyaretçilerin uğrak noktalarından biri haline geleceğine inanıyor. (İLKHA)

Ancak burada önemli bir husus vardır: Peygamberlerin "mucit" olarak anılması, modern anlamda laboratuvar ortamında bilimsel keşifler yapan kişiler oldukları anlamına gelmez. İslam kaynaklarında onların bazı mesleklerin, üretim tekniklerinin ve yaşam düzenlerinin öncüleri olduğu ifade edilmektedir.

Hz. Âdem (a.s.): Tarım ve Yerleşik Hayatın Öncüsü

İslam kaynaklarında insanlığın ilk peygamberi olan Hz. Âdem'in yeryüzünde yaşam düzenini kuran ilk insan olduğu belirtilir.

Kur'an'da Allah'ın Hz. Âdem'e isimleri öğrettiği bildirilir:

"Allah Âdem'e bütün isimleri öğretti..."

(Bakara Suresi, 31)

Müfessirler bu ayeti, insanın eşya ve olayları tanıma, bilgi üretme ve öğrenme yeteneğinin başlangıcı olarak yorumlamışlardır.

İslam tarihçilerine göre Hz. Âdem:

Tarım faaliyetlerini başlatan,

Toprağı işleyen,

Hayvancılıkla uğraşan,

Temel el sanatlarını kullanan ilk insan olarak kabul edilir.

Bu bilgiler Kur'an'dan ziyade İslam tarihi ve tefsir kaynaklarında yer almaktadır.

Hz. İdris (a.s.): Yazı ve Dikiş Sanatının Öncüsü

İslam kaynaklarında bilim ve sanatla en çok ilişkilendirilen peygamberlerden biri Hz. İdris'tir.

Bir hadiste şöyle rivayet edilir:

"Kalemle ilk yazı yazan İdris'tir."

(Taberî, Tarih)

Bazı rivayetlere göre Hz. İdris:

Yazıyı sistemli kullanan ilk kişi,

Terzilik yapan ilk insan,

Kumaş dikimini geliştiren öncü şahsiyet olarak kabul edilir.

Kur'an'da Hz. İdris hakkında:

"Kitapta İdris'i de an. Çünkü o çok doğru bir kimse ve bir peygamberdi."

(Meryem Suresi, 56)

ifadeleri yer alır.

İslam alimleri, onun astronomi, matematik ve hikmet ilimleriyle meşgul olduğunu da aktarmışlardır.

Hz. Nuh (a.s.): Gemi Teknolojisinin Öncüsü

Hz. Nuh'un en dikkat çekici yönü, Allah'ın vahyi doğrultusunda büyük bir gemi inşa etmesidir.

Kur'an'da şöyle buyurulur:

"Gözetimimiz altında ve vahyimizle gemiyi yap."

(Hûd Suresi, 37)

Bu ayet, tarihte kaydedilen en önemli mühendislik faaliyetlerinden birine işaret eder.

Hz. Nuh:

Ahşap gemi yapımını geliştirmiş,

Büyük ölçekli deniz taşımacılığının öncüsü olmuş,

İnsanlık tarihinde gemicilik kültürünün sembolü haline gelmiştir.

Hz. Davud (a.s.): Metal Sanayisinin Öncüsü

Kur'an'da doğrudan teknoloji ve üretimle ilişkilendirilen peygamberlerden biri Hz. Davud'dur.

Allah Teâlâ şöyle buyurur:

"Ona demiri yumuşattık."

(Sebe Suresi, 10)

Başka bir ayette:

"Geniş zırhlar yap ve onları ölçülü biçimde ör."

(Sebe Suresi, 11)

Bu ayetlerden anlaşıldığı üzere Hz. Davud:

Demir işçiliğinde ustalaşmış,

Zırh üretimini geliştirmiş,

Savunma teknolojilerinde önemli ilerlemeler sağlamıştır.

Bazı İslam alimleri onu metal sanayisinin öncüsü olarak değerlendirmiştir.

Hz. Süleyman (a.s.): Yönetim, Mimari ve Teknolojinin Sembolü

Hz. Süleyman, Kur'an'da kendisine büyük nimetler verilen peygamberlerden biridir.

Kur'an'da:

"Onun için erimiş bakırı sel gibi akıttık."

(Sebe Suresi, 12)

buyrulur.

Hz. Süleyman döneminde:

Büyük saraylar,

Kaleler,

Su yapıları,

Gelişmiş şehir planlamaları yapılmıştır.

Kur'an ayrıca cinlerin onun emrinde çeşitli yapılar inşa ettiğini bildirir:

"Kaleler, heykeller, havuzlar gibi büyük çanaklar ve sabit kazanlar yaparlardı."

(Sebe Suresi, 13)

Bu yönüyle Hz. Süleyman, organizasyon, mühendislik ve mimari alanlarında örnek gösterilen bir peygamberdir.

Hz. Yusuf (a.s.): Ekonomi ve Stratejik Planlamanın Öncüsü

Hz. Yusuf'un öne çıkan yönü teknik bir icattan ziyade ekonomik yönetimdir.

Kur'an'da Mısır'da yaklaşan kıtlık için yaptığı planlama anlatılır.

Hz. Yusuf:

Tarımsal üretimi planlamış,

Ürün depolama sistemleri geliştirmiş,

Uzun vadeli ekonomik stratejiler oluşturmuştur.

Bugün birçok araştırmacı, Hz. Yusuf'un uygulamalarını kriz yönetimi ve ekonomik planlamanın ilk örnekleri arasında göstermektedir.

Hz. Zülkarneyn: Büyük İnşaat ve Savunma Projeleri

Kur'an'da anlatılan Zülkarneyn'in Ye'cüc ve Me'cüc'e karşı inşa ettiği set dikkat çekicidir.

"Bana demir kütleleri getirin."

(Kehf Suresi, 96)

Ardından demir ve eritilmiş bakır kullanılarak büyük bir savunma yapısı inşa edildiği anlatılır.

Bu kıssa:

Mühendislik,

Metal işleme,

Savunma mimarisi

açısından dikkat çekici bir örnek olarak değerlendirilmektedir.

Peygamberler ve Bilim İlişkisi

İslam medeniyetinde bilim ile din birbirine rakip değil, birbirini destekleyen iki unsur olarak görülmüştür. Peygamberler insanlara:

Düşünmeyi,

Araştırmayı,

Üretmeyi,

Çalışmayı,

Tabiatı gözlemlemeyi

öğütlemişlerdir.

Kur'an'da birçok ayette insanın göklere, yeryüzüne, canlılara ve yaratılışın sırlarına bakması teşvik edilir.

"Hiç bilenlerle bilmeyenler bir olur mu?"

(Zümer Suresi, 9)

Sonuç

İslam kaynaklarında peygamberler yalnızca dini tebliğ eden kişiler değil, aynı zamanda insanlığa medeniyet yolunu gösteren öncüler olarak tanıtılır. Hz. İdris'in yazıyı ve dikişi yaygınlaştırması, Hz. Nuh'un gemi inşası, Hz. Davud'un demir işçiliği, Hz. Süleyman'ın mimari ve yönetim alanındaki başarıları, Hz. Yusuf'un ekonomik planlaması; peygamberlerin toplumların maddi ve manevi gelişiminde oynadığı önemli rolü göstermektedir.

Bu nedenle peygamberler, İslam düşüncesinde sadece manevi liderler değil, aynı zamanda bilgi, üretim, çalışma ve medeniyet inşasının da örnek şahsiyetleri olarak kabul edilirler.

Öğrenciler eserlerini tanıttı

Stantları gezen Bakan Tekin, öğrencilerden hazırladıkları kitaplar hakkında bilgi aldı. Öğrencilerin imzaladığı kitapları alan Tekin, fuar alanında hatıra fotoğrafları da çektirdi. Öğrencilerin okuma kültürü edinmeleri, yazma alışkanlığı kazanmaları ve duygu ile düşüncelerini estetik bir dille ifade etmelerini amaçlayan proje kapsamında yıl boyunca okuma etkinlikleri, yaratıcı yazarlık atölyeleri ve yazar buluşmaları düzenlendi.

Bu yıl İstanbul'un 39 ilçesinde 969 okulun katılımıyla yürütülen çalışmalar sonucunda yaklaşık 41 bin 454 öğrencinin kaleminden çıkan 3 bin 2 eser kitaplaştırıldı.

Şiir, hikâye, masal, deneme, araştırma yazısı ve hatırat gibi farklı türlerde hazırlanan eserler fuarda ziyaretçilerin beğenisine sunuldu.

Genç yazarlar okurlarıyla buluştu

Fuar kapsamında öğrenciler yalnızca eserlerini sergilemekle kalmadı, aynı zamanda kitaplarını imzalayarak okuyucularla da bir araya geldi. Böylece genç yazarlar eserlerini doğrudan okurlara ulaştırma fırsatı buldu.

Çocuk ve gençlerin düşünen, sorgulayan, üreten ve yazan bireyler olarak yetişmelerine katkı sağlamayı hedefleyen proje, her yıl artan katılımla eğitim camiasında yazma kültürünün gelişmesine destek vermeyi sürdürüyor.

Programa Bakan Yardımcısı M. Bilal Macit, Murat Mücahit Yentür, ilçe millî eğitim müdürleri, öğretmenler ve öğrenciler katıldı. (İLKHA)

1. Hz. Şît (Aleyhisselâm)

Hz. Şît Kimdir?

Hz. Şît, Hz. Âdem ile Hz. Havva’nın oğludur. İsmi İbranice kökenli olup “Allah’ın bağışı” anlamına gelir.

İslam tarihçilerinin büyük çoğunluğu, Hâbil’in öldürülmesinden sonra Allah’ın Hz. Âdem’e bir lütfu olarak Hz. Şît’i verdiğini belirtmiştir.

İbn Kesîr, Taberî ve Mes‘ûdî gibi tarihçiler, Hz. Şît’in Hz. Âdem’den sonra peygamber olarak görevlendirildiğini nakletmişlerdir.

Hz. Şît’e Verilen Sahifeler

Bazı hadis ve rivayetlerde Hz. Şît’e ilahi sahifeler verildiği bildirilmiştir.

Ebû Zer’den rivayet edilen bir hadiste Resûlullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur:

“Allah yüz dört kitap indirmiştir. Bunlardan elli sahife Şît’e indirilmiştir.”

(İbn Hibban, Sahih; Beyhakî, Şuabu’l-İman)

Bu rivayetlere göre Hz. Şît, insanlara tevhidi öğretmiş, babası Hz. Âdem’in öğretilerini sürdürmüş ve insanları Allah’a kulluğa davet etmiştir.

İnsanlığa Rehberliği

İslam tarihçilerinin aktardığına göre Hz. Şît:

İnsanlara Allah’a ibadeti öğretti.

Ahlaki kuralları korudu.

İnsan neslinin düzenli şekilde çoğalmasına rehberlik etti.

Hz. Âdem’in vefatından sonra insanlara liderlik yaptı.

Rivayetlere göre Hz. Âdem yaklaşık bin yıl yaşamış ve vefatından önce peygamberlik görevini Hz. Şît’e devretmiştir.

2. Hz. İdris (Aleyhisselâm)

Kur’an’da Hz. İdris

Hz. İdris, Kur’an’da adı geçen ilk peygamberlerden biridir.

Meryem Suresi

“Kitapta İdris’i de an. Şüphesiz o çok doğru bir kimse ve bir peygamberdi.”

(Meryem, 19/56)

Devamındaki Ayet

“Biz onu yüce bir makama yükselttik.”

(Meryem, 19/57)

Bu ayet, Hz. İdris’in Allah katındaki yüksek derecesine işaret etmektedir.

İlk Kalem Kullanan İnsan

Hadis kaynaklarında Hz. İdris’in birçok ilke öncülük ettiği aktarılır.

Peygamber Efendimiz (s.a.v.) şöyle buyurmuştur:

“Kalemle ilk yazı yazan İdris’tir.”

(Taberânî, el-Mu‘cemü’l-Evsat)

İslam âlimleri bu rivayetlerden hareketle Hz. İdris’in:

Yazıyı geliştiren,

İlim ve hikmeti öğreten,

Hesap ve astronomiyle ilgilenen,

Terzilik yapan ilk kişi olduğu görüşünü aktarmışlardır.

Yüce Makama Yükseltilmesi

Kur’an’da geçen:

“Biz onu yüce bir makama yükselttik.”

(Meryem, 19/57)

ayetinin tefsirinde bazı âlimler bunun manevi makam olduğunu belirtirken, bazıları da Hz. İdris’in göğe yükseltildiği görüşünü dile getirmiştir.

Miraç hadisi de bu konuda dikkat çekicidir.

Peygamber Efendimiz (s.a.v.), Miraç gecesinde dördüncü kat semada Hz. İdris ile karşılaştığını haber vermiştir.

(Buhârî, Bed’ü’l-Halk; Müslim, İman)

Kavmi ve Tebliği

Rivayetlere göre Hz. İdris, Hz. Şît’in soyundan gelen insanlara peygamber olarak gönderilmiştir.

Toplumunda:

Putperestlik belirtileri başlamış,

Günahlar artmış,

Allah’ın emirleri unutulmaya yüz tutmuştu.

Hz. İdris insanları yeniden tevhid inancına çağırmıştır.

3. Hz. Nûh (Aleyhisselâm)

İlk Büyük Uyarıcı Peygamber

Hz. Nûh, Kur’an’da en çok adı geçen peygamberlerden biridir.

Kur’an’da yaklaşık 43 yerde zikredilir ve adına müstakil bir sure vardır.

Allah Teâlâ şöyle buyurur:

“Biz Nûh’u kavmine gönderdik.”

(Nûh, 71/1)

Putperestlikle Mücadele

Hz. Nûh’un yaşadığı dönemde insanlar tevhid inancından uzaklaşmıştı.

Kur’an’da kavminin tapındığı putların isimleri şöyle geçer:

“Vedd, Süvâ, Yeğûs, Yeûk ve Nesr’i bırakmayın.”

(Nûh, 71/23)

İslam âlimlerine göre bunlar başlangıçta salih insanların isimleri iken zamanla putlaştırılmışlardır.

950 Yıllık Tebliğ

Kur’an’da şöyle buyrulur:

“Andolsun ki Nûh’u kavmine gönderdik. O da aralarında elli yılı hariç bin yıl kaldı.”

(Ankebût, 29/14)

Bu ayet, Hz. Nûh’un 950 yıl boyunca insanları Allah’a davet ettiğini göstermektedir.

Nûh Tufanı

Kavmi uzun yıllar boyunca inkâr edince Allah Teâlâ tufanla onları cezalandırdı.

Allah’ın emriyle Hz. Nûh büyük bir gemi inşa etti.

Kur’an şöyle buyurur:

“Gözlerimizin önünde ve vahyimiz doğrultusunda gemiyi yap.”

(Hûd, 11/37)

Müminler gemiye bindiler ve tufandan kurtuldular.

İnkârcılar ise helak edildi.

Peygamberimizin Hz. Nûh Hakkındaki Sözü

Resûlullah (s.a.v.) buyurmuştur:

“Nûh, Allah’ın çok şükreden bir kuluydu.”

(Buhârî, Tefsîr)

Kur’an da onu:

“Şüphesiz o çok şükreden bir kuldu.”

(İsrâ, 17/3)

ifadeleriyle övmektedir.

Sonuç

Hz. Âdem’den sonra insanlığın ilk dönemlerinde gönderilen Hz. Şît, Hz. İdris ve Hz. Nûh; tevhid inancının korunması ve insanlığın doğru yolda kalması için önemli görevler üstlenmişlerdir.

Hz. Şît, Hz. Âdem’in mirasını devam ettirmiştir.

Hz. İdris, ilim, hikmet ve medeniyetin öncülerinden biri olmuştur.

Hz. Nûh, insanlık tarihinin en büyük tebliğ mücadelelerinden birini vermiş ve sabrın sembolü haline gelmiştir.

Kur’an ve sünnetin ışığında bu üç peygamber, Allah’a bağlılık, sabır, ilim ve tevhid mücadelesinin en güzel örnekleri arasında yer almaktadır.

Mardin Artuklu Üniversitesi Konferans Salonu'nda düzenlenen program, Kur'an-ı Kerim tilavetiyle başladı.

Etkinlikte Türkçe, Arapça, Kürtçe, Farsça, Süryanice ve İngilizce olmak üzere toplam altı dilde şiirler seslendirildi.

Şiirler, Filistin halkının yaşadığı acıları ve özgürlük mücadelesini farklı dillerde dile getirerek katılımcılara duygusal anlar yaşattı. Bu çok dilli yaklaşım, Filistin davasının evrensel bir mesele olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi.

Etkinliğe sivil toplum kuruluşları, gönüllüler, üniversite ve lise öğrencilerinin yanı sıra ÖNDER Genel Başkan Yardımcısı Enes Şişman ile ÖNDER Mardin İl Başkanı Enes Güneş de katıldı.

Programda konuşan Önder Genel Başkan Yardımcısı Enes Şişman, ümmetin suskunluğu nedeniyle işgal rejiminin her gün Filistin ve Gazze'de masum Müslümanları katlettiğini belirtti.

Şişman, şu ifadelere yer verdi:

'İşgal rejimi israil, şu an maskelerini indirmiş, açık bir şekilde Müslüman kardeşlerimizi katlediyor; okulları, hastaneleri yıkıp viraneye çeviriyor. Kadın, erkek, çocuk ayırmadan herkesi katlediyorlar. İnsanları yaşam alanlarından çıkarmaya çalışıyor, göç ettiriyor, sürgün etmeye çalışıyor ve alçaklığın her türlüsünü yapıyorlar. Bunlar onların vazifeleri; bunu yapmakla yükümlüler. Nasıl ki şeytanın bir sorumluluğu varsa, kıyamete kadar bu görevlerini yerine getirecekler. Biz Müslümanlar olarak da bize düşen görevler ve sorumluluklar var. Bunları yerine getirmemiz gerekiyor.'

'Kur'an ve sünnetten uzaklaştığımız için bu sıkıntıları yaşadık ve yaşamaya devam edeceğiz'

Müslümanlara karşı uygulanan haksızlıkların asla unutulmaması gerektiğini vurgulayan Şişman, 'Zaman ikiye ayrılır; geçmiş zaman ve gelecek zaman diye. Geçmişle ilgili olarak şunun farkında olmalıyız: Ne oluyor, ne bitiyor, ne oldu, ne bitti? Özellikle israilde yaşanan bu zulmü, dünyanın birçok noktasında yaşanan ve özellikle Müslüman kardeşlerimize karşı uygulanan haksızlıkları asla unutmamalıyız. Bunları hafızalarımıza mıh gibi çakılmışçasına taşımalı, her an hatırlamalı, su içerken bile bu acıyı yüreğimizde hissederek yutkunmalıyız. Çünkü bugün orada yanan ateş, yarın bize veya başka bir kardeşimize düşebilir. Üzerimize vebaldir; komşusu açken tok yatmayan bir imanla yükümlüyüz. Bu imanla kuşanmamız lazım. Ancak maalesef şu anda hiçbir şey yapamıyoruz. Hiçbir şey yapamadığımız bir dönemden geçiyoruz. Peki bu durum nereden kaynaklanıyor? Geçmişte Müslümanlığımızın gereğini tam olarak yerine getirmediğimiz, gerektiği gibi çalışmadığımız, duyarsız kaldığımız, geçmişimizi ve değerlerimizi unuttuğumuz, özellikle Kur'an ve sünnetten uzaklaştığımız için bu sıkıntıları yaşadık ve yaşamaya devam edeceğiz.' ifadelerini kullandı.

Şişman, sözlerini şöyle tamamladı:

'O yüzden olup biteni tersine çevirmemiz lazım. Özellikle yakın tarihimizi çok iyi bilmemiz gerekiyor. Aranızda siyaset yapmak isteyenler, ticaretle uğraşmak isteyenler, bürokraside görev almak isteyenler var. Hangi alanda olursanız olun, geçmişi bilmek hem çok önemli hem de çok kıymetlidir. Bir insanın geleceğe sağlam adımlarla yürümesi, bir köprüden karşıya geçmesi, bir eşiği aşabilmesi için önce geriye dönüp geçmişini bilmesi, ondan ders alarak ilerlemesi gerekir.'

'Dünyanın büyük bir kısmı maalesef bütün bu zulmü sadece izlemekle yetiniyor'

Mardin Önder Başkanı Enes Güneş de yaptığı konuşmada, zulüm karşısında sessiz kalmanın zalimin yanında durmak olduğunu söyledi.

Güneş, şöyle konuştu:

'Bugün yeniden ayağa kalkmak ve insanlığın ortak yarasına dikkat çekmek için bir araya geldik. Gazze'de çocuklar öldürülüyor, anneler evlatsız kalıyor, çocuklar yurtsuz kalıyor. Mescitler, okullar, hastaneler bombalanıyor. Dünyanın büyük bir kısmı maalesef bütün bu zulmü sadece izlemekle yetiniyor. Bizler ise susmamayı tercih ediyoruz. Çünkü inanıyoruz ki zulüm karşısında sessiz kalmak, zalimin yanında durmaktır. Bu yüzden bu akşam Filistin'i Türkçe'nin yüreği, Kürtçe'nin emeği, Arapça'nın duası, Farsça'nın derinliği, Süryanice'nin kadim sesi ve İngilizce'nin evrensel diliyle anlatacağız.'

Etkinlik sonunda Filistin ile ilgili şiirleri seslendirenlere onur belgesi takdim edildi. (İLKHA)

Her yıl nisan ayında yapılan kırkma yoğun yağışlar nedeniyle mayıs ayına ertelenmişti. Cevezî etkinliği ile toplanan köylüler birlik ve beraberlik duygularını pekiştirdi.

Sabahın erken saatlerinde başlayan etkinlikte, süt koyunu olarak beslenen yaklaşık 400 küçükbaş hayvan, çevre köylerden gelen vatandaşların da desteğiyle kısa sürede kırpıldı.

Katılımcıların bir kısmı koyunları kırparken, diğerleri ise demli çay eşliğinde sohbet ederek imece ruhuna katkı sundu.

Dönüşümlü şekilde sürdürülen çalışmalarda koyunların kırpma işlemi yapılırken, kırpma işleminin ardından hayvanlar ayrıca detaylı sağlık kontrolünden geçirildi. Olası kene ve parazit kontrolleri yapılarak, aşılama durumları da gözden geçirildi.

Etkinlikte hem kırkma hem de hayvan sağlığı açısından da kapsamlı bir kontrol gerçekleştirilmiş oldu.

Mehmet Dökmen

Bestabelek mezrasına komşu Şimalbey mezrasından etkinliğe katılan Mehmet Dökmen, Cevezî geleneğinin önemine dikkat çekerek, 'Bu etkinlik dedelerimizden bize kalan çok kıymetli bir yardımlaşma geleneğidir. Her yıl normalde Nisan ayı başında yapılır ancak bu yılki yoğun yağışlar nedeniyle mayıs ayına kaldı. Hep birlikte toplanıp koyunları kırpıyoruz. Bu bir nevi festival havasında geçiyor. Eğer bu dayanışma olmasa bu kadar hayvanın kırpılması günler sürerdi. Ama birlikte hem işimizi görüyoruz hem de sohbet edip kaynaşıyoruz. İş bitince de yemekler yenir, çaylar içilir.' dedi.

Hacı Abdullah Kasımoğlu

Geleneklerini yaşattıklarını ifade eden bölgenin kanaat önderlerinden Hacı Abdullah Kasımoğlu ise katılım sağlayan herkese teşekkür ederek, 'Bu güzel geleneği yaşatan, imece ruhunu diri tutan tüm dostlarımıza gönülden teşekkür ediyorum. Birlik ve beraberlik içinde yapılan bu çalışmalar hem işlerimizi kolaylaştırıyor hem de kardeşliğimizi güçlendiriyor. İnşallah bu gelenek nesilden nesile aktarılmaya devam eder.' ifadelerini kullandı.

Halil Azizoğlu

Etkinliğe katılan Şırnak Gazeteciler Cemiyeti başkanı Halil Azizoğlu,'Arkamda gördüğünüz imece usulü bir etkinlik. Normalde geçen ay yapılması gereken etkinlik yağışlar nedeniyle mayısın ortalarında yapıldı. Burada koyunları olan köylüler her beraber koyunlarını kırkıyor. Kırkma işlemi sadece burada değil de diğer köylerde de bu gelenek sürdürülüyor. Kırkma işleminden sonra buraya gelenlere yemek ikramında da bulunuluyor.' dedi. (İLKHA)

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda, Dicle Kalkınma Ajansı (DİKA) tarafından yürütülen 2026 Yılı Yerel Kalkınma Hamlesi Teşvik Programı kapsamında Batman’da turizm yatırımlarına yönelik başvuru süreci devam ediyor.

Programla birlikte Batman’ın doğal, kültürel ve tarihi potansiyelinin turizm yatırımlarına dönüştürülmesi hedefleniyor. Açıklanan destek programında özellikle kültür, doğa, sağlık ve alternatif turizm alanlarına yönelik projelerin öncelikli olarak değerlendirileceği belirtildi.

301 Milyon TL’ye Kadar Destek İmkânı

Program kapsamında yatırımcılara 301 milyon TL’ye kadar nakdi destek sağlanabileceği bildirildi. Ayrıca yatırım tutarının yüzde 15’ine kadar nakdi destek veya yüzde 20’si kadar faiz ve kâr payı desteği sunulacağı ifade edildi.

Teşvik paketinde vergi avantajları, KDV istisnası, gümrük vergisi muafiyeti ve SGK teşvikleri de yer alıyor. Organize sanayi bölgesindeki yatırımlarda 14 yıla kadar sigorta primi işveren hissesi desteği sağlanabileceği kaydedildi.

Doğa ve Alternatif Turizm Ön Planda

Destek kapsamındaki yatırım alanları arasında termal sağlık tesisleri, kış konaklama tesisleri, ekoturizm merkezleri, kamp ve karavan alanları ile macera parkı projeleri bulunuyor.

Batman’ın sahip olduğu doğal ve kültürel zenginliklerin turizm yoluyla ekonomik değere dönüştürülmesi amaçlanırken, programın bölgedeki yatırım hareketliliğine katkı sunması bekleniyor.

Başvurular 15 Mayıs’a Kadar Sürecek

Yetkililer, programa başvurmak isteyen yatırımcıların işlemlerini 15 Mayıs 2026 tarihine kadar tamamlamaları gerektiğini belirtti.

Başvuruların, Yerel Kalkınma Hamlesi Başvuru Sistemi adresi üzerinden gerçekleştirilebileceği bildirildi.

Detaylı bilgi almak isteyen yatırımcıların DİKA Batman Yatırım Destek Ofisi’ne başvurabileceği ifade edildi.

Eski dizilere duyulan özlem güçlü bir kolektif kültürel hafızaya dayanıyor

Eski dizilere duyulan özlem yalnızca bireysel hatıralarla sınırlı değil; güçlü bir kolektif kültürel hafızaya dayandığını dile getiren Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, 'Çünkü diziler sadece izlenen yapımlar değil, birlikte deneyimlenen sosyal deneyimlerdi. Ailece televizyon izleme kültürü ortak duygular üretir, diziler gündelik iletişimin önemli bir parçası haline gelirdi. Bugün bu diziler hatırlandığında yalnızca hikayeler değil, o dönemin aile ortamı, sosyal ilişkileri ve duygusal atmosferi de yeniden hatırlanır. Tanıdık kurgu dünyalarının güven, aidiyet ve duygusal istikrar sağladığı bilinmektedir. Bu nedenle insanlar yoğun duygular yaşadıklarında veya zihinsel olarak yorulduklarında tanıdık anlatılara yönelerek psikolojik bir 'güvenli alan' oluştururlar.' dedi.

Eski dizilere olan ilgi duygusal dengeyi koruma ihtiyacıyla da ilişkili

Günümüz dizilerinin yapısal dönüşümünün nostalji duygusunu güçlendirdiğine işaret eden Prof. Dr. Süleymanlı, 'Bölümlerin aşırı uzun olması, tekrar eden sahneler ve anlatı yoğunluğunun zayıflaması izleyicinin eski dizileri daha anlamlı ve bütünlüklü olarak değerlendirmesine yol açmaktadır. Böylece nostalji yalnızca geçmiş özlemi değil, içerik kalitesi karşılaştırmasına dayanan bir algıya dönüşmektedir. Bu yönüyle eski dizilere duyulan ilgi modern yaşamın karmaşıklığı karşısında duygusal dengeyi koruma ihtiyacıyla da ilişkilidir.' diye belirtti.

Eski dizilerdeki mahalle ilişkilerine özlem de var

Eski dizilerin mahalle ilişkileri, komşuluk, dayanışma ve aile bağları gibi gündelik hayatın içinden temalar sunduğunu, sıradan insanlara benzeyen karakterlerle izleyiciyle güçlü bağ kurduğunu kaydeden Prof. Dr. Süleymanlı, 'İzleyici bu karakterlerde kendisini görebiliyor, anlatıyla duygusal özdeşleşme kurabiliyordu. Günümüzde ise birçok yapımda gerçeküstü zengin yaşam tarzları, lüks mekanlar ve idealize edilmiş karakterler öne çıkmaktadır. İzleyicinin gündelik deneyimiyle bağ kuramaması duygusal mesafeyi artırmaktadır. Ayrıca güncel dizilerde diyalogların daha teatral ve yapay olması, gündelik konuşma dilinden uzaklaşılması samimiyet algısını zayıflatmaktadır. Şehir yaşamının hızlanması, bireyselleşmenin artması ve sosyal ilişkilerin zayıflaması geçmişteki bu sıcak ilişkileri daha değerli hale getirmektedir. Bu nedenle eski diziler izleyiciye daha yavaş, öngörülebilir ve duygusal istikrar sunan anlatılar olarak hatırlanmaktadır.' şeklinde konuştu.

Mafya ve entrika temalı dizilerin artışı toplumsal dönüşüme işaret ediyor

Mafya ve entrika temalı dizilerin artışını toplumsal dönüşümle ilişkilendiren Prof. Dr. Süleymanlı, şöyle devam etti:

'Günümüzde rekabet, güç mücadelesi ve çatışma temalarının yoğunlaşması kültürel anlatıların yönelimini yansıtırken, aynı zamanda izleyicinin ilişki ve davranış algılarını da etkileyebilir. Özellikle anlatıların sürekli yüksek dramatik gerilim ve travmatik olaylar üzerine kurulması dikkat çekmektedir. Sürekli kriz ve yoğun duygusal uyarım izleyicide duygusal yorgunluk oluşturmakta ve daha dengeli anlatılara duyulan özlemi artırmaktadır. Bu nedenle diziler yalnızca toplumsal eğilimleri yansıtmakla kalmaz, güç, otorite ve ilişki biçimlerine dair algıları yeniden üretir.'

Mafyatik diziler bir tür katarsis işlevi görüyor

Bu dizilerin izleyici için duygusal boşalım alanı oluşturabildiğine dikkat çeken Prof. Dr. Süleymanlı, 'İzleyici gündelik yaşamda deneyimlediği gerilimleri ve bastırılmış duyguları karakterlerle kurduğu özdeşleşme üzerinden sembolik biçimde deneyimler. Ancak bu süreç yalnızca katarsis değildir. Medya karakterleri aynı zamanda rol modeli işlevi görebilir ve sürekli tekrar edilen güç, şiddet veya çatışma temaları zamanla normal kabul edilen davranış sınırlarını etkileyebilir. Bu nedenle popüler kültür ürünleri yalnızca eğlence değil, değer algısını ve toplumsal normları şekillendiren güçlü kültürel araçlar olarak değerlendirilmelidir.' dedi.

Kuşaklar arasında dizi tercihleri de farklılaşıyor

X ve Y kuşaklarının televizyonun merkezi olduğu dönemde yetiştikleri için hikaye bütünlüğü, karakter gelişimi ve duygusal bağ kurabilecekleri anlatılara daha fazla önem verdiklerini anlatan Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, 'Diziler onlar için aynı zamanda aile içinde paylaşılan ortak bir deneyimdir. Z kuşağı ise dijital platformların etkisiyle daha hızlı ilerleyen, görsel açıdan yoğun ve kısa dikkat süresine uygun içerikleri tercih etmektedir. Dijital platformların kısa sezonlu ve yüksek prodüksiyonlu yapımları izleyici beklentisini yükseltmiş, televizyon dizilerinin anlatı temposu ve yapısı daha fazla eleştirilir hale gelmiştir. Buna rağmen genç kuşakların da eski dizilerde daha doğal ilişkiler ve güçlü sosyal bağlar gördüklerini ifade etmeleri dikkat çekicidir. Bu durum, dijitalleşmeye rağmen insanların gerçeklik hissi ve aidiyet sunan hikayelere duyduğu ihtiyacın sürdüğünü göstermektedir.' şeklinde konuştu.

'Güçlü erkek' ve 'anti-kahraman' temaları artıyor

'Güçlü erkek' ve 'anti-kahraman' karakterlerin artışına da değinen Prof. Dr. Süleymanlı, 'Bu temalar gücü çoğu zaman sertlik, kontrol ve otorite ile ilişkilendirerek toplumsal cinsiyet algısını etkileyebilmektedir. Anti-kahraman karakterlerin normalleşmesi, gücün baskınlık ve mücadele üzerinden tanımlandığı bir ilişki anlayışını görünür hale getirmektedir. Medya yalnızca toplumu yansıtmaz; aynı zamanda hangi davranışların kabul edilebilir olduğu konusunda referans çerçevesi sunarak toplumsal değerleri yeniden üretir. Bu nedenle bu tür temsiller uzun vadede ilişki biçimlerinin ve rol beklentilerinin dönüşümünde etkili olabilir.' ifadesinde de bulundu.

İnsanlar geçmişi daha olumlu hatırlama eğiliminde

Eski dizilerin romantize edilmesinin hem nostalji etkisi hem de medya ortamındaki dönüşümle ilişkili olduğuna da vurgu yapan Prof. Dr. Süleymanlı, 'İnsanlar geçmişi daha olumlu hatırlama eğilimindedir; ancak günümüz dizilerinin yüksek tempo, yoğun çatışma ve sürekli dramatik gerilim üzerine kurulması geçmişi daha sakin gösteren bir etkendir. Bunun yanında günümüz dizilerinde ticari kaygıların belirleyici olması, reyting odaklı senaryo değişimleri ve karakter derinliğinin yeterince gelişememesi de eski dizilerin daha tutarlı ve bütünlüklü olduğu algısını güçlendirmektedir.' diye konuştu.

Mahalle kültüründen mafya kültürüne geçiş neyi anlatıyor?

Mahalle kültüründen mafya temalı anlatılara geçişin toplumsal dönüşümün bir yansıması olduğunu belirten Prof. Dr. Süleymanlı, 'Mahalle dizileri dayanışmayı, güveni ve kolektif yaşamı temsil ederken; günümüz yapımlarında bireysel rekabet, güç ilişkileri ve çatışma temaları öne çıkmaktadır. Bu dönüşüm aynı zamanda medya üretiminde sanatsal kaygılardan ticari kaygılara yönelimin artmasıyla da ilişkilendirilebilir. Reyting ve ekonomik beklentiler çatışma merkezli anlatıların daha fazla tercih edilmesine yol açmıştır. Bu nedenle diziler yalnızca eğlence değil, toplumun değer dünyasını ve duygusal iklimini şekillendiren kültürel metinlerdir. Eski dizilere duyulan özlem de bu dönüşümün izleyici bilincindeki yansıması olarak okunabilir.' şeklinde sözlerini tamamladı. (İLKHA)

Yıllar içinde farklı iş kollarını denediğini ancak aradığı bereketi bulamayınca yeniden kendi mesleğine döndüğünü anlatan Sayan 'Sanayiye gittik, yeni işler yapmaya çalıştık ama beceremedik. Cenab-ı Allah bizim rızkımızı bu işten vermiş. Tekrar eski işimize döndük ve elhamdülillah bugüne kadar geldik.' dedi.

Bugün hala Konya'nın en işlek noktalarından biri olan Tarihi Bedesten Çarşısı'nda, Kapu Camii civarında bulunan dükkanında çalışmayı sürdürdüğünü belirten Mehmet Usta, mesleğine olan bağlılığını şu sözlerle dile getirdi: 'Çalışmaya devam edeceğiz. İslam'da emeklilik yoktur. Rabbimiz ömür verdiği sürece bu işi yapacağız.'

El emeğinin önemine özellikle vurgu yapan Mehmet Sayan, kazancın bereketinin alın terinden geçtiğini ifade ederek 'Peygamberler de el emeğiyle geçinmiştir. Mesela Davut Aleyhisselam kendi emeğiyle geçinirdi. Biz de elimizden geldiğince helalinden kazanmaya çalışıyoruz. Allah da bereketini veriyor, çok şükür.' şeklinde konuştu.

Mesleğini yaklaşık 54 yıldır sürdürdüğünü belirten Sayan, bu işin sevmeden yapılamayacağını vurguladı. Gençlerin mesleklere olan ilgisinin azaldığını dile getiren Mehmet Usta, torununa mesleği öğretmeye çalıştığını ancak bunun kolay olmadığını söyledi. 'Torunum var, 18 yaşına geldi. Öğretmeye çalışıyorum ama bu iş sevmekle olur. Sevmezsen yapamazsın. Hangi iş olursa olsun insan sevmeden başarılı olamaz.' dedi.

Günümüzde gençlerin daha çok hızlı para kazanma düşüncesinde olduğunu belirten Sayan, bunun mesleklerin devamlılığı açısından risk oluşturduğunu ifade etti. 'Gençler şimdi hemen para kazanayım derdinde. Ama önemli olan helal kazanmak, alın teriyle kazanmak. Çok para kazanayım düşüncesi insanı yanlış yollara da götürebilir. Bereket el emeğindedir.' diye konuştu.

Artan kiralar ve maliyetler nedeniyle birçok kişinin bu tür mesleklere cesaret edemediğini de belirten deneyimli usta, buna rağmen tamirat işinin hiçbir zaman tamamen bitmeyeceğini söyledi. 'Şu an burada 10 kişi kadar kaldık. Eskisi gibi değil ama bu meslek bitmez. İnsan olduğu sürece tamirat da olur. Azalır ama yok olmaz.' ifadelerini kullandı.

Mehmet Sayan

Gençlere tavsiyelerde de bulunan Mehmet Sayan, sözlerini şu şekilde tamamladı: 'Birincisi Allah'a kul olmak lazım. İkincisi aza kanaat etmek lazım. El emeğine değer vermek lazım. El emeği kadar kıymetli bir şey yok. Ne iş yaparsan yap, severek yap. Temiz yap. İnsan işini düzgün yaparsa hem kazancı helal olur hem de Allah sever. İyi ustayı Allah sever. Önemli olan iyi insan olmak.' (İLKHA)

Program, Kur'an-ı Kerim tilavetiyle başladı. Ardından protokol konuşmaları gerçekleştirildi.

'İnşallah bu yavrularımız ileride camilerin müdavimi olacak, milletimizin ve ümmetimizin hayırlı evlatları olarak yetişecektir'

Malatya İl Müftüsü Ramazan Dolu, yaptığı konuşmada Ramazan ayının çocukların gönlünde güzel hatıralarla yer etmesinin önemine değinerek şunları söyledi:

'Çocuklarımızın camilerle küçük yaşta tanışması, onların gönlünde cami sevgisinin yerleşmesi açısından çok kıymetlidir. Ramazan ayı; paylaşmanın, merhametin ve kardeşliğin en güzel şekilde yaşandığı mübarek bir aydır. Bugün burada çocuklarımızın neşesiyle camimizin dolup taşması bizleri son derece mutlu ediyor. İnşallah bu yavrularımız ileride camilerin müdavimi olacak, milletimizin ve ümmetimizin hayırlı evlatları olarak yetişecektir.'

'Çocuklarımızın kalplerinde cami sevgisinin yerleşmesi ve Ramazan kültürünü yaşayarak öğrenmeleri çok kıymetlidir'

Malatya Büyükşehir Belediye Başkanı Sami Er ise yaptığı konuşmada çocukların camiyle buluşmasının önemine vurgu yaparak şu ifadeleri kullandı:

'Ramazan ayı; birlik, beraberlik ve kardeşlik duygularımızın en güçlü şekilde yaşandığı müstesna bir zamandır. Bugün burada çocuklarımızın camide böyle güzel bir ortamda buluşması hepimiz için büyük bir mutluluk. Çocuklarımızın kalplerinde cami sevgisinin yerleşmesi ve Ramazan kültürünü yaşayarak öğrenmeleri çok kıymetlidir. Bu güzel programın hazırlanmasında emeği geçen herkese teşekkür ediyorum.'

Program kapsamında çocuklara yönelik birbirinden renkli ve eğlenceli etkinlikler gerçekleştirildi. Geleneksel Ramazan kültürünü yansıtan etkinliklerde Hacivat-Karagöz gösterisi, Nasreddin Hoca canlandırması, Ramazan davulcusu gösterisi ve mani dinletileri yer aldı. Sahne gösterileri sırasında çocukların kahkahaları camiyi doldururken, veliler de bu anlamlı anlara büyük ilgi gösterdi.

Şenlik boyunca çocuklara çeşitli ikramlar yapılırken, Ramazan kültürünü tanıtan etkinlikler sayesinde minikler hem eğlendi hem de geleneksel değerleri öğrenme fırsatı buldu. Özellikle Ramazan davulcusunun söylediği maniler ve Karagöz-Hacivat gösterileri çocuklar tarafından büyük beğeni topladı.

Yoğun katılımın olduğu programda çocukların mutluluğu ve camide oluşan coşkulu atmosfer dikkat çekti. Etkinlik, çocuklar, veliler ve protokol üyelerinin birlikte çektirdiği hatıra fotoğraflarıyla sona erdi.

Programa Malatya Büyükşehir Belediye Başkanı Sami Er, Malatya İl Müftüsü Ramazan Dolu ve Yeşilyurt İlçe Müftüsü Dr. Hüseyin Bayrak'ın yanı sıra çok sayıda veli ve çocuk katıldı. (İLKHA)

'Maarifin Kalbinde Ramazan' etkinlikleri kapsamında gerçekleştirilen programda, imam hatip öğrencileri ve hafızların katılımıyla manevi bir atmosfer oluştu. Teravih namazının eda edilmesiyle devam eden programda, Ramazan ayının birlik, beraberlik ve manevi iklimine dikkat çekildi.

Programa katılan öğrenciler, veliler ve davetliler camide bir araya gelerek Ramazan'ın bereketini birlikte yaşadı. Özellikle hafız öğrencilerin katılımı programa ayrı bir anlam kattı.

Teravih namazının ardından katılımcılara çeşitli ikramlar yapıldı. Yapılan ikramların ardından program sona erdi.

Gerçekleştirilen bu anlamlı buluşma, Ramazan ayının manevi atmosferini eğitim camiasıyla buluştururken; öğrenciler, veliler ve eğitim yöneticileri arasında birlik, beraberlik ve dayanışma duygularının pekişmesine vesile oldu.

Teravih programına; Malatya İl Milli Eğitim Müdürü Behçet Bakır, Malatya İl Müftüsü Ramazan Dolu, il milli eğitim müdür yardımcıları, il müftü yardımcıları, imam hatip okullarında eğitim gören hafız öğrenciler, öğretmenler, veliler ve çok sayıda vatandaş katıldı. (İLKHA)

Oscar'lık Yapımlar Batman'da Vizyona Giriyor

Organizasyon kapsamında belirlenen ve her biri sinema eleştirmenlerinden tam not alan Oscar ödüllü ile adayı yapımlar, izleyicilere unutulmaz anlar yaşatacak. Özel seçki kapsamında Batman'da sinemaseverlerle buluşacak olan o çarpıcı filmler şunlar:

• Hind Rajab’ın Sesi
• Senden Geriye Kalan
• Gidecek Yer Yok

Gösterimler İki Farklı AVM'de Yapılacak

Batmanlı sinemaseverleri bu anlamlı seçkiyle buluşturacak olan Filistin Film Günleri, 6 – 8 Mart 2026 tarihleri arasında kentteki iki büyük sinema kompleksinde gerçekleştirilecek. İzleyiciler filmleri; Worldmar AVM içerisinde yer alan Cinegold Sinemaları ile Batmanpark AVM'deki Cinebig Sinemaları'nda izleyebilecek.

Organizasyon komitesi tarafından yapılan açıklamada, Filistin sinemasının bu dikkat çeken ve sarsıcı yapımlarını izlemek isteyen vatandaşlar için bilet fiyatlarının 120 TL olarak belirlendiği duyuruldu. Yetkililer, Filistin'in hikâyesine ve haklı davasına sinemanın evrensel diliyle tanıklık etmek isteyen tüm Batmanlı sanatseverleri salonlara davet etti.

Batmanlı kadınların en çok ilgi gösterdiği kursların başında ise tezhip kursu geliyor.

Asırlardır süregelen köklü bir sanat olan tezhip, kursiyerlerin sabır, zarafet ve estetik anlayışıyla yeniden hayat buluyor.

Eğiticiler eşliğinde yürütülen derslerde kadınlar, fırçalarını altın varak ve renklerle buluşturarak birbirinden değerli eserler ortaya çıkarıyor.

Tezhip kursu, kadınlara yalnızca bir hobi kazandırmakla sınırlı kalmıyor. Kursa katılan kadınlar hem günün stresinden uzaklaşma hem de sanatsal üretimle kendilerini geliştirme fırsatı yakalıyor. Aynı zamanda burada öğrendikleri teknikleri geliştirerek yaptıkları eserleri değerlendirme ve aile bütçelerine katkı sağlama imkanı da elde ediyor. (İLKHA)

Türkçe'nin kültürel izleri

Proje kapsamında hazırlanan sözlükte, Türkçe'nin farklı coğrafyalardaki kültürel izlerinin bilimsel verilerle ortaya konulduğu belirtildi. Hazırlanan eserin; dil diplomasisi, akademik çalışmalar ve ortak kültürel hafızaya önemli katkılar sunmasının hedeflendiği ifade edildi. (İLKHA)

Turgut, 'Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde Gazze'de yaşanan insanlık dramını ve soykırımı karikatür sanatı aracılığıyla kamuoyuna aktaran sergi, kamu vicdanında güçlü bir karşılık bulmuştur. Serginin açılış konuşmasını gerçekleştiren, programın düzenlenmesine öncülük eden İdeal Eğitim Vakfı'na, serginin sunumunu gerçekleştiren HÜDA PAR Genel Başkanı Zekeriya Yapıcıoğlu'na ve AK Parti Milletvekili Hasan Turan'a teşekkür ediyoruz. Ayrıca organizasyona katkı sunan tüm kişi ve kurumlara şükranlarımızı ifade ederiz.' dedi.

Böylesi hassas bir konuda organizasyonda emeği geçenlere teşekkür eden Turgut, 'HAKSİAD olarak; bu anlamlı organizasyonun hayata geçirilmesinde emeği bulunan milletvekillerimize, katkı ve destek sunan tüm siyasi partilerimize, sanatçılarımıza ve organizasyon ekibine şükranlarımızı sunarız. Gazze'de yaşanan trajedi yalnızca bir coğrafyanın değil, tüm insanlığın vicdan meselesidir. Sanatın evrensel diliyle ortaya konulan bu sergi; zulmü görünür kılma, toplumsal hafızayı diri tutma ve uluslararası kamuoyunu sorumluluğa davet etme açısından önemli bir adım olmuştur. Milli ve insani meselelerde sergilenen bu ortak duruşun, adalet ve insan hakları temelinde daha güçlü bir dayanışmaya vesile olmasını temenni ediyoruz.' ifadelerine yer verdi.

Son olarak Turgut, 'HAKSİAD olarak bizler de bu haklı ve insani davada sorumluluk almaktan çekinmeden her türlü çalışmanın içinde yer almaya devam edeceğimizi, mazlumun yanında, hakkın ve adaletin savunucusu olmaya kararlılıkla devam edeceğimizi kamuoyuna saygıyla bildiririz.' şeklinde belirtti. (İLKHA)

Bitlis'in Nurs köyünde dünyaya gelen ve daha çocuk yaşlarda ilim merkezlerini dolaşarak dikkatleri üzerine çeken Üstad, hayatı boyunca cehaletle mücadeleyi, ilmi ve ahlaki dirilişi esas alan bir çizgide yürüdü. Medresetü'z-Zehra projesiyle eğitimde köklü bir dönüşüm hedefleyen, savaş meydanlarından Meclis kürsüsüne, sürgün diyarlarından zindanlara uzanan çileli hayatında kalemini hiç bırakmayan üstad, geride milyonlarca insanı etkileyen Risale-i Nur Külliyatı'nı bıraktı.

Üstad'ın Risale-i Nur serüveni, iman hakikatlerini asrın idrakine sunma mücadelesinin en çetin dönemlerinde başlayan Cumhuriyetin ilk yıllarında yaşanan fikri ve dini baskılar karşısında, Kur'an'dan aldığı ilhamla kaleme aldığı Risaleler; sürgünlerde, hapislerde ve gözetim altında geçen zorlu şartlara rağmen telif edilmiş. Matbaa imkanlarının olmadığı dönemlerde Nur talebeleri tarafından el yazısıyla çoğaltılan Risale-i Nur, Anadolu'nun dört bir yanına gizlice ulaştırılmış, iman esaslarını akli ve mantıki delillerle izah ederek geniş kitlelere rehber olmuştur. Bu eserler, yalnızca bir tefsir külliyatı değil; aynı zamanda inanç, sabır ve manevi direnişin tarihsel bir şahididir. İşte bu serüven başkent Ankara'nın manevi merkezlerinden biri olan Hacı Bayram Camii'nin yanında Risale-i Nur Müzesi; Nur Konağı'nda sergileniyor.

Müzede neler var?

Müzede el yazması, teksir ve matbu bütün kitaplar ve teksir makinesi, daktilo, matbaa makinesi, yazı-baskı ekipmanların yanı sıra üstada ait kalem, misvak, teberrük eşyaları, teberrük paraları, bazı gömlekleri, yelekleri, şalvarı, seccadesi, kulunç sopası, aynası, kaşığı, saati ve benzeri eşyalar, Isparta'daki odasını hatırlatacak ve müze mantığıyla birebir aynı objelerden oluşan, 'temsili odası' yer alıyor.

Başka bir bölümünde ise üstadın önde gelen talebelerinden Zübeyir, Tahir, Bayram, Abdullah Yeğin, Salih Özcan'a ait eşya, fotoğraf, mektup, seccade, tesbih gibi hatıra değeri olan eşyalar yer alıyor. Müzenin başka bölümünde ise duvarlarında bir dönem ceberrut tek parti idaresinin zulüm ve baskılarının vesikası olan, dönemin gazetelerinin yer aldığı, çay ve kahve ikramıyla dinlenme, tanışma, müze hakkında bilgilendirmenin yapıldığı bir mekan yer alıyor. Ayrıca Sakal-Şerif, eski dönemlere ait Kabe örtüleri ve kutsal topraklardan bazı kıymetli hatıralar gibi önemli eserler de yer alıyor.

Birçok tarihi belge, doküman, eser ve eşyanın yer aldığı müzenin kurucusu Nevzat Balcı, Risale-i Nur Müzesi ile ilgili İLKHA muhabirine konuştu.

'Risale-i Nur Müzesi adı altında bir kültür faaliyeti yürütüyoruz'

Erzurumlu ve yaklaşık 60 senedir Ankara yaşayan Balcı, 'Burada, Hacı Bayram'da 'Nur Konağı' ismini verdiğimiz mekanda, Bediüzzaman ve Risale-i Nur'un geçmişi ve tarihi seyriyle ilgili görsel materyallerin yer aldığı, Risale-i Nur Müzesi adı altında bir kültür faaliyeti yürütüyoruz. Müzemiz iki senedir faaliyet gösteriyor. Yaklaşık 40 senelik bir birikimin mahsulü olarak; Risale-i Nur'un ilk yazılışlarından, el yazmalarından başlayarak, tekstil makineleriyle çoğaltılan nüshalara, matbaada basılan ilk eserlerden günümüze Diyanet İşleri Başkanlığı'nın bastığı yayınlara kadar uzanan yayın sürecinin serencamını anlatıyoruz.' dedi.

'Geçmişin zorluklarını özellikle günümüz gençlerine hatırlatmak, belki de umutlarını diri tutmak amacıyla böyle bir çalışmayı uygun gördük'

Balcı, 'Bu eserlerin; büyük meşakkatlerle, gizli gizli basıldığı dönemleri, harflerin eritildiği, Kur'an harflerinin yasak olduğu 'Allah' demenin bile yasak olduğu, ezanın Türkçe okutulduğu ve dini faaliyetlerin tamamen durdurulduğu bir dönemde Risale-i Nur'un Bediüzzaman Hazretlerinin vasıtasıyla intişar etmiş (geniş kitlelere ulaşmış, neşredilmiş), bütün Türkiye'de yeniden irfan hareketini ilmi bir şekilde dinin hakikatlerinin ispata dayalı bir şekilde neşrini sağlamış. Bu süreci özellikle günümüz gençlerine hatırlatmak, belki de umutlarını diri tutmak amacıyla böyle bir çalışmayı uygun gördük. Çünkü bugün risalelere ulaşmak, 70 dile çevrilmiş bu eserlere bir telefon kadar yakınken; bir dönem bu eserleri yazmak, hapis, sürgün, dayak ve işkence demekti. Günümüz insanının bu hakikatleri hatırlayarak bu eserlere sahip çıkması gayesiyle burayı bir sergi haline getirdik.' ifadelerine yer verdi.

Müze haftanın 7 günü saat 10.00-18.00 arası açık

Müzenin ücretsiz hizmet verdiğinin altını çizen Balcı, şunları aktardı:

'Sabah saat 10.00'dan akşam 18.00'e kadar haftanın yedi günü açıktır. Sadece perşembe günleri, müze yalnızca bayanlara tahsis edilmiştir. Bunun dışında herkes ziyaret edebilir. Bayanlar, tek başına olmamak kaydıyla grup halinde veya en az iki kişi olarak gezme serbest. Aile ile gelinebilir. Çocuklar ve okullardan gelen gruplar da ziyaret etmektedir. Böylece kültür geçmişimizle ilgili önemli bir kaynağı tanıma imkanı bulmuş oluyorlar. Şu an müzemizin herhangi bir tanıtım veya reklamı yok; insanlar duydukça gelmektedir. Ancak bir devre mührünü vurmuş dinsizlik cereyanına karşı tek başına mücadele etmiş ve yazdığı eserlerle bugün dünya Müslümanlarına bile yön veren Bediüzzaman Hazretleri'nin çileli hayatı ve geçirdiği safhalar hakkında burada üç boyutlu bir bilgi edinilebilir. Bugünün rahat ortamından, o günlerin ızdıraplı dönemlerine bir bakış sağlanabilir; adeta bir tarih tünelinden geçilmiş olur.'

'Gelen misafirlerimize, o dönemi, eserlerin yazılış ve neşir sürecini anlatmaya çalışıyoruz'

Balcı, 'Gelen misafirlerimize, elimizden geldiğince o dönemi, eserlerin yazılış ve neşir sürecini anlatmaya çalışıyoruz. Ayrıca Risale-i Nur'un tanıtımına da az da olsa gayret ediyoruz. Çünkü ziyaretçiler arasında Risale-i Nur'u hiç tanımamış olanlar ya da bir dönem ilgilenip sonrasında ara vermiş pek çok kişi bulunuyor. Burası herhangi bir cemaat ya da taassup merkezli bir yapı değildir; herkese açıktır. Herkesin istifade edebileceği bütün ehli imanın istifade edeceği bir kültür mekanı olarak faaliyet göstermektedir.' şeklinde belirtti.

'Bediüzzaman Hazretleri'nin ve Risale-i Nur'un aslında bir tanıtıma ihtiyacı yoktur'

Son olarak Balcı, 'Bediüzzaman Hazretleri'nin ve Risale-i Nur'un aslında bir tanıtıma ihtiyacı yoktur. Ancak bu eserleri okuyan ve istifade eden bizler için, zamanın ve İslam'ın çilesini çekmiş Bediüzzaman Hazretleri'nin ve onun çilekeş talebelerinin hatıralarını günümüz insanına aktarmak bir vefa borcudur. Bu müze fikri de bu niyetle doğmuştur. Bunu özellikle belirtmek isterim. Bediüzzaman Hazretleri'nin kendi el yazısıyla tashihler yaptığı 'Divan-ı Harb-i Örfi' isimli eseri 'Nursi', 'Kurdi', 'Vilayeti Şarkiye' ve 'Kürdistan' gibi tabirler bizzat eliyle yazılmış.' dedi. (İLKHA)

İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü tarafından hazırlanan “Hasankeyf Kültür Yolu ve Hasankeyf Dijital Turizm Rotaları Projesi”, GAP İdaresi Başkanlığı tarafından kabul edilerek desteklenmeye hak kazandı. Proje, bölgenin tarihi ve kültürel zenginliklerini çağdaş dijital araçlarla tanıtmayı hedefliyor.

Tarih Dijitalle Buluşuyor

Hasankeyf’in binlerce yıllık mirasını dijital platformlar aracılığıyla daha geniş kitlelere ulaştırmayı amaçlayan proje sayesinde, ziyaretçiler kentin kültürel değerlerine daha kolay erişebilecek. Dijital rotalar ve kültür yolları, hem yerli hem de yabancı turistler için yenilikçi bir deneyim sunacak.

Sürdürülebilir Turizme Katkı

Proje ile Hasankeyf’in turizm potansiyelinin artırılması, kültürel mirasın korunarak tanıtılması ve sürdürülebilir turizm anlayışının güçlendirilmesi hedefleniyor. Böylece kent, dijital çağın imkânlarıyla daha görünür ve daha cazip bir destinasyon haline gelecek.

Katılımcılar, son dönemde İslami düğünlere yönelik ilginin artış gösterdiğini ifade etti. İslami düğünlerin, gençler için helal dairede bir alternatif sunduğu vurgulandı.

Vatandaşlar, evliliğe helal bir başlangıç yapılmasının gerekliliğine işaret etti. İlahiler eşliğinde yapılan düğünün, inanç ve kültürle uyumlu bir anlayışı yansıttığı belirtildi. Açık alanlarda düzenlenen bu tür düğünlerin, topluma örnek olabilecek nitelik taşıdığı aktarıldı.

Gençlerin enerjilerini helal sınırlar içerisinde değerlendirebildiği ifade edilen açıklamada son dönemde gençlerin haramdan uzak durma eğiliminin arttığına dikkat çekildi.

Katılımcılar, İslami hassasiyetle yapılan düğünlerin yaygınlaşması gerektiği yönünde çağrılar dile getirildi.

'Yeni evlenecek genç çiftlerimizi de İslami düğünlere teşvik etmeye çalışıyoruz'

Özlem Ajans Sanatçısı Emrullah Karabulut, son dönemlerde İslami düğünlere rağbet olduğunu belirterek, 'son dönemlerde İslami düğünlere rağbet var. Buradan özellikle şunu belirtmek istiyorum, helal dairesi keyfe kafidir harama girmeye lüzum yoktur. Genç kardeşlerimiz dışarıda aramış olduğu bütün heyecanı burada da yaşayabiliyor. Bizler burada ilahi eşliğinde halay çekerek düğün yapıyoruz. Özellikle şuna dikkat çekmek istiyorum helal bir işe başlarken bunun başlangıcında evvela helalin olması lazım. Bizler de İslam'a uygun bir şekilde yapmaya çalışıyoruz. Yeni evlenecek genç çiftlerimizi de İslami düğünlere teşvik etmeye çalışıyoruz.' ifadelerini kullandı.

'İnsanlara örnek olacak şekilde yapılması bizim için sevindiricidir'

Düğüne katılan misafirlerden İsa Tekin, İslami düğünlerin hem inanç hem de tarih açısından önemli olduğunu vurgulayarak, 'İslami düğün bizim için çok önemlidir. Hem tarihimiz açısından inancımız açısından çok önemlidir. Mevcut zamanda insanların yavaş yavaş uhrevi planları arka tarafa attı. Sadece dünyalık olarak düşünen bir toplumun içerisinde böyle bir İslami düşünceyle düğünleri yapan kardeşlerimizin olması sevindiricidir. Bu tür düğünlerin devamlı olması lazım. Düğünlerimiz kapalı alanlardan ziyade bu şekilde meydanlarda olması insanlara örnek olacak şekilde yapılması bizim için sevindiricidir.' şeklinde konuştu.

'Gençlerimizin özellikle haramdan helale kaydığı meydanlarda yapılan düğünlerle aşikar oluyor'

Genç katılımcılardan Yusuf Tekin ise helal daire vurgusuna dikkat çekerek, 'Üstat Bediüzzaman hazretleri 'helal dairesi geniştir keyfe kafidir.' buyuruyor. Bu tür durumlarda gençlerimizin helal olanı yapması lazım. Külliyen kısıtlama ve açılma da olmaz. Gençlerimiz haram olan konserlere gidiyor. Bu düğünlerin olması gençlerimiz için aksiyon oluyor. Burada enerjilerini atıyorlar helal dairesi içerisinde. Gençlerimiz helal dairesi içerisinde hem bu tür düğünlerini yapabilirler hem de bu düğünlere gelebilirler. Son dönemlerde gençlerimizin özellikle haramdan helale kaydığı meydanlarda yapılan düğünlerle aşikar oluyor.' değerlendirmesinde bulundu.

'Son dönemlerde İslami düğünlere rağbet var'

Düğüne katılan Yunus Emre Kılıçarslan da İslami düğünlerin toplumsal etkisine değinerek, 'en güzeli İslami düğünlerin helal ve haramdan ayrılmış olmasıdır. Toplumumuzun günahtan uzak bir şekilde düğünler yapması. Neslimizin de buna adapte olup ahlaksızlıktan uzak kalmasıdır. Bu anlamda İslami düğünler gerçekten gereklidir. Sayılarının artması gerekir. Son dönemlerde İslami düğünlere rağbet var. Halkımızın İslami hassasiyeti arttığından dolayı İslami düğünlerinde arttığını görebiliyoruz. Böylelikle gençlerimiz İslami düğünlere katkıda bulunuyor.' ifadelerini kullandı. (İLKHA)

(Siyer Kaynakları Işığında Tarihsel Bir İnceleme)

1. Medine’nin Sosyo-Siyasal Yapısı ve Yahudi Kabileleri

Hicret öncesinde Yesrib (Medine), çok dinli ve çok kabileli bir yerleşimdi. Arap kabileleri Evs ve Hazrec ile birlikte bölgede üç büyük Yahudi kabilesi yaşıyordu: Benî Kaynukâ, Benî Nadîr ve Benî Kurayza. Yahudiler tarım, ticaret, zanaat ve silah yapımı gibi alanlarda güçlüydü; ayrıca kale-yerleşimleri sayesinde askerî bakımdan da avantajlıydılar.

Hz. Peygamber ﷺ Medine’ye hicret ettiğinde, şehirde düzeni sağlamak ve iç barışı tesis etmek amacıyla Medine Vesikası’nı (Sahîfetü’l-Medîne) hazırladı. Bu belge, Müslümanlar ile Yahudi kabilelerini tek bir siyasî toplum (ümmet) çatısı altında topluyor; karşılıklı savunma, adalet ve din özgürlüğü esaslarını güvence altına alıyordu. Siyer kaynakları, başlangıçta Yahudilerin bu sözleşmeye resmen taraf olduğunu açıkça kaydeder.

2. ÇATIŞMALARIN SEBEBİ: İNANÇ DEĞİL, ANTLAŞMA İHLALİ

Siyer literatüründe altı özellikle çizilen husus şudur:

Müslümanlarla Yahudi kabileleri arasındaki çatışmalar inanç temelli bir savaş değil, siyasi ihanet, antlaşma ihlali ve fiilî saldırılar sonucu ortaya çıkmıştır.

Nitekim Kur’an’da Yahudilerden “ahl-i kitap” olarak söz edilir; içlerinden adil olanlar övülür, ihanet edenler ise açıkça eleştirilir. Bu ayrım, tarihsel olaylarda da net biçimde görülür.

3. BENÎ KAYNUKÂ OLAYI (HİCRETİN 2. YILI)

Benî Kaynukâ, Medine çarşısında yaşayan, ticaret ve zanaatta güçlü bir Yahudi kabilesiydi. Bedir Savaşı’ndan sonra Müslümanların güçlenmesini hazmedemeyen bu kabile, Müslümanlara karşı açık provokasyonlara başladı.

Siyer kaynaklarında aktarıldığına göre, bir Müslüman kadına çarşıda yapılan ahlâksız saldırı fitili ateşledi; çıkan arbede büyüdü ve Kaynukâ, Medine Vesikası’nı fiilen ihlal ederek silahlı meydan okumaya girişti. Bunun üzerine Hz. Peygamber ﷺ kabileyi kuşattı. Çatışma kısa sürdü; Kaynukâ teslim oldu.

Sonuç:

– Toplu infaz uygulanmadı.

– Kabile Medine’den sürgün edildi.

Bu, İslam tarihinde ilk Yahudi-Müslüman askerî çatışması olarak kaydedilir.

4. BENÎ NADÎR’İN İHANETİ VE SÜRGÜN (HİCRETİN 4. YILI)

Benî Nadîr, Medine’nin dışında müstahkem kalelerde yaşayan güçlü bir kabileydi. Uhud Savaşı sonrası Müslümanların zayıfladığını düşünen kabile ileri gelenleri, Hz. Peygamber ﷺ Medine’ye geldiklerinde onu öldürmeye yönelik bir suikast planı kurdular.

Bu durum vahiy yoluyla bildirildi ve Efendimiz ﷺ bölgeden ayrıldı. Ardından Benî Nadîr’den, antlaşmaya ihanet ettikleri için Medine’yi terk etmeleri istendi. Direniş göstermeleri üzerine kaleleri kuşatıldı.

Sonuç:

– Uzun süren kuşatma sonrası teslim oldular.

– Mallarının bir kısmını alarak Hayber’e ve Şam taraflarına sürgün edildiler.

– Yine toplu katliam yapılmadı.

5. BENÎ KURAYZA VE HENDEK SONRASI YARGILAMA (HİCRETİN 5. YILI)

En ağır ve en çok tartışılan olay Benî Kurayza meselesidir. Hendek Savaşı sırasında Medine, tarihin en kritik anlarından birini yaşadı. Mekkeliler ve müttefikleri şehri dışarıdan kuşatmışken, Benî Kurayza içeriden saldırı hazırlığına girişerek Medine Vesikası’nı açıkça çiğnedi.

Bu, yalnızca bir ihanet değil, kadınlar ve çocuklar dahil tüm Medine halkını toplu imhaya açık hâle getiren askerî bir teşebbüstü.

Hendek’ten sonra Hz. Peygamber ﷺ Kurayza’yı kuşattı. Teslim oldular ve yargılama konusunda kendi talepleriyle, müttefikleri olan Evs kabilesinden Sa‘d b. Muâz hakem seçildi.

Sa‘d b. Muâz, Tevrat hukukuna uygun bir hüküm verdi:

– Savaşan erkekler cezalandırıldı

– Kadın ve çocuklar esir statüsüne alındı

Bu hüküm, dönemin savaş hukuku içinde değerlendirilir ve Efendimiz ﷺ tarafından hakemin kararı olarak uygulanır.

6. HAYBER SEFERİ VE YAHUDİLERLE SON BÜYÜK ÇATIŞMA

Hayber, sürgün edilen Yahudi liderlerin Müslümanlara karşı ittifaklar kurduğu, silahlı tehdit merkezi hâline gelmişti. Hicretin 7. yılında Hayber üzerine yüründü. Çetin çarpışmalar yaşandı; kaleler birer birer düştü.

Dikkat çekici husus:

Hayber Yahudileri tamamen sürülmedi. Topraklarında kalmalarına izin verildi; ürünlerinin yarısını devlete vermek şartıyla tarımsal ortaklık kuruldu. Bu, İslam’ın pragmatik ve adil yönetim anlayışının önemli bir örneğidir.

7. GENEL DEĞERLENDİRME

Siyer kaynakları topluca değerlendirildiğinde şu sonuçlar netleşir:

Çatışmalar Yahudi kimliğinden dolayı değil, antlaşma ihlali ve askerî tehdit sebebiyle yaşanmıştır.

Barışa sadık kalan Yahudiler Medine’de yaşamaya devam etmiştir.

Hz. Peygamber ﷺ, güç elindeyken dahi keyfî şiddete başvurmamış, hukuku ve hakemliği esas almıştır.

Uygulamalar, dönemin uluslararası savaş ve kabile hukuku çerçevesindedir.