Kürtçe’de İsim Çekimleri

Bu dersimizde Kürtçe’de İsim Çekimleri nasıl olur, erillik dişillik ve çoğulluk nasıl olur bunu öğreneceğiz.

05.01.2026 - 11:33 Yayınlanma

A) Belirli durumdaki adın çekimi

1) Özne durumu ya da yalın durum: Özne durumunda belirli ad, cinsi ve sayısı ne olursa olsun, yalın biçimini korur, yani ek almaz.

a) Tekil eril:

Hesp hat. (At geliyor.)

Mirov dixwe. (Adam yemek yiyor.)

b) Tekil dişil:

Mehîn dibeze. (Kısrak koşuyor.)

Dotmam dikene. (Amca kızı gülüyor.)

c) İki cinsin çoğulu:

Hesp hatin. (Atlar geliyorlar.) => Çoğul olduğunu fiil çekiminden anlıyoruz.

Mirov dixwin. (Adamlar yemek yiyorlar.)

2) SESLENME

Seslenme çekim ekleri şunlardır:

a) Tekil eril; -o

Mirovo (ey adam)

Xorto (ey delikanlı)

b) Tekil dişil; -ê

Dotmamê (ey amca kızı)

Xwişkê (ey bacı)

c) İki cinsten de çoğul; -ino

Mirovino (ey adamlar)

Xwişkino (ey kız kardeşler)

**Seslenme tekil eril ve çoğul için lo, tekil dişil için lê getirilerek de yapılabilir:

Lo xorto (ey delikanlı)

Lê dotmamê (ey amcakızı)

**Çoğul seslenme gelî ünlemi ile de yapılabilir:

Gelî mirovan => Mirovino yerine.

Gelî Kurdan => Kurdino yerine.

B) Belgisiz durumdaki Adın Çekimi

1) Eğer adımız özne durumundaysa; ad fazladan hiçbir ek almadan, takı almış durumda kalır. Neydi yalın durumdaki belgisiz takılarımız; tekil eril ve tekil dişil için –ek, her iki cinsin çoğulu için –in.

a) Tekil eril:

Mirovek (bir adam)

Hespek (bir at)

b) Tekil dişil:

Dotmamek (bir amca kızı)

Mehînek (bir kısrak)

c) Her iki cinsin çoğulu:

Mirovin (adamlar)

Dotmamin (Amca kızları)

2) Tümleç durumunda ya da eğik durumundaysa; ad yalın belgisiz durumdayken aldığı ekleri korur; ayrıca tekil eril için –î, tekil dişil için –ê, her iki cinsin çoğulu için –a eklenir.

a) Tekil eril:

Ez mirovekî dibînim. (Bir adam görüyorum.)

Ez hespekî dikirim. (Bir at satın alıyorum.)

b) Tekil dişil:

Ez dotmamekê dibînim. (Bir amca kızı görüyorum.)

Ez mehînekê dikirim. (Bir kısrak satın alıyorum.)

c) Her iki cinsin çoğulu:

Ez mirovina dibînim. (Adamlar görüyorum.)

!! Belgisiz durumdaki adlar, seslenme durumuna giremez!!

Not: -in belgisizlik takısı kullanmayan ağızlarda çoğulun eğik durumunun yani –ina takısının yerine şunlar kullanılabilir:

*Ez hespina dibînim (Atlar görüyorum) yerine Ez hinek hespan dibînim. (Birtakım adlar görüyorum.)

*Son olarak da; ünlüyle biterse adımız, -y kaynaştırması getiririz.