Batman Ovası Alarm Veriyor: Toprak Gidiyor, Gelecek Tükeniyor
Batman’ın tam ortasından geçen İluh Deresi’nde her yıl tekrar eden görüntü bu yıl da değişmedi. Derenin suyu yeniden kahverengiye döndü, kilometrelerce uzanan çamurlu akıntı dikkat çekti. Ancak uzmanlara göre görünen yalnızca çamur değil; Batman Ovası’nın en değerli tarım toprağı göz göre göre yok oluyor.
Yıllardır aynı dönemde yaşanan bu tablo artık sıradan bir çevre sorunu değil, bölgenin tarımsal geleceğini tehdit eden ciddi bir erozyon krizi olarak değerlendiriliyor.
Derenin Taşıdığı Çamur Değil, Batman’ın Bereketi
İluh Deresi’nde günlerdir görülen yoğun çamurlu akışın arkasında doğal bir renk değişimi değil, toprağın en verimli kısmının taşınması yatıyor.
Uzmanlar, derenin taşıdığı bu tabakanın; organik madde, mineral ve bitki besin elementleri açısından son derece zengin olan “üst toprak” olduğunu belirtiyor. Tarımsal üretimin temelini oluşturan bu katman, yüzlerce yılda oluşuyor ancak birkaç sezonda tamamen kaybedilebiliyor.
Toprağın su tutma kapasitesi, verimliliği ve üretim gücü her yıl biraz daha azalırken geriye giderek sertleşen, besin değeri düşen ve üretimi zorlaşan araziler kalıyor.
Sessiz Felaketin Adı: Kontrolsüz Sulama ve Erozyon
Yağışların etkisi bulunsa da uzmanlara göre sorunun temel nedenlerinden biri bölgede hâlâ yaygın şekilde kullanılan kontrolsüz sulama yöntemleri.
Özellikle eğimli alanlarda yoğun su verilerek yapılan sulama, toprağın yüzeyini gevşetiyor ve verimli katmanın suyla birlikte sürüklenmesine neden oluyor.
Mısır, buğday ve pamuk üretiminin yoğun olduğu alanlarda her sezon binlerce ton toprağın dere yataklarına taşındığı belirtiliyor.
Tarım uzmanları, bilinçsiz sulamanın yalnızca fiziksel kayba yol açmadığını; aynı zamanda toprağın kimyasal yapısını bozduğunu, organik içeriği azalttığını ve uzun vadede üretim maliyetlerini artırdığını ifade ediyor.
Çiftçi Alarm Veriyor: Gübre Var Ama Toprak Gücünü Kaybediyor
Batmanlı üreticiler ise yaşanan kaybın etkilerini doğrudan tarlada hissettiklerini söylüyor.
Son yıllarda aynı arazilerden alınan verimin düştüğünü ifade eden çiftçiler, toprağın artık eski üretim kapasitesini göstermediğini belirtiyor. Organik yapısı zayıflayan arazilerde kullanılan gübre miktarı artsa da beklenen sonuç alınamıyor.
Üreticiler, “Toprak güç kaybedince verilen destek de etkisini kaybediyor. Her yıl biraz daha zor üretim yapıyoruz” diyerek yaşanan tabloya dikkat çekiyor.
Çözüm Biliniyor Ama Uygulama Bekleniyor
Uzmanlar ve meslek kuruluşları yıllardır aynı önerileri gündeme getiriyor:
- Kontrollü ve modern sulama sistemlerinin yaygınlaştırılması
- Damla ve yağmurlama sulamaya geçişin desteklenmesi
- Eğimli arazilerde teraslama çalışmalarının artırılması
- Dere kenarlarında toprak tutucu bitki örtüsü ve ağaçlandırma projelerinin uygulanması
- Erozyonla mücadele için kurumlar arası koordinasyonun güçlendirilmesi
Ancak önerilerin sahaya yeterince yansımaması nedeniyle her yaz aynı görüntüler yeniden ortaya çıkıyor.
“Bu Sadece Dere Değil, Geleceğimiz Akıyor”
İluh Deresi çevresinde yaşayan vatandaşlar da yıllardır değişmeyen tabloya tepki gösteriyor.
Vatandaşlar, her yaz derenin çamurla aktığını, sorunun geçici görülmemesi gerektiğini belirterek ilgili kurumların daha kapsamlı adımlar atmasını istiyor.
Bugün kaybedilen yalnızca birkaç ton toprak değil; yarının üretim kapasitesi, kırsal kalkınması ve gıda güvenliği. Eğer bu tablo değişmezse Batman Ovası’nın en büyük zenginliği olan verimli toprakların gelecek nesillere aynı şekilde aktarılması her geçen yıl daha da zorlaşacak.
