Rîskên jeopolîtîk li Rojhilata Navîn û kiryarên Emrîkayê yên derbarê trafîka keştîvaniyê li Tengava Hurmuzê de di fîyetên petrola Brent de dibin sedema guherînên tûj.
Eskorta keştîyan a Hêzên Deryayî yên Amerîkî fîyetên keştîyan aram kir.
Fîyeta petrola xav a Brent di 5ê Gulana 2026an de ji ber hêvîyên ku trafîka li tengavê vegere rewşa normal, demek kurt daket bin 110 dolarî.
Her çiqas rageşiyên di navbera Emrîka û Îranê de fikarên li ser ewlehiya temînkirinê zêde kirine jî, bicihkirina eskortan ji aliyê Hêzên Deryayî yên Emrîkayê ve li ser keştîyên bazirganî heta radeyekê panîka di derbarê bihabûnê de kêm kiriye.
Di heman demê de, petrola xav a West Texas Intermediate (WTI) di navbera 103-104 dolarî de dihat firotin.
Fîyeta petrola Brent ji ber zextên enflasyonê li dora 110 dolarî ye.
Daketina fîyeta petrola xav a Brentê ji 110 dolarî kêmtir, hem rasterast bandorê li ser fîyetên pompa sotemeniyê dike û hem jî nerasterast bandorê li ser hejmarên enflasyonê yên cîhanî û herêmî dike.
Tesîra wê li ser nirxê sotemeniyê
Ji ber ku fîyeta petrola Brentê li jor 110 dolarî ye, ev yek zextê li ser fîyetên sotemeniyê li Tirkîyeyê dike. Di demên dawî de fîyetên mazotê 2.28 TL û yên benzînê jî 95 quruş zêde bûn. Ger ev ast berdewam bikin, dibe ku zêdebûna fîyetên din jî were nirxandin.
Ji sibeha 6ê Gulanê ve, li Enqerê fîyeta benzînê yê lîtreyê 64.91 TL, fîyeta mazotê jî 72.84 TL ye.
Rêbazên ku di demên berê de dihatin bikaranîn, wekî sîstema pîvana xêzker, dikarîbûn veguhestina rasterast a şokên petrolê bo enflasyonê sînordar bikin.
Enflasyon û tesîrên aborî yên cîhanî
Banka Cîhanî pêşbînî dike ku ji ber pevçûnên li Rojhilata Navîn, fîyetên enerjiyê di sala 2026an de dê %24 zêde bibin. Ev yek dikare mezinbûna gerdûnî bi 2 xalan kêm bike û enflasyonê bi 3 xalan zêde bike.
Li gorî pisporan, her zêdebûna domdar a 10 dolarî di fîyetên petrolê de enflasyona cîhanî bi qasî 0,3-0,4 xalên ji sedî zêde dike. Ev yek kêmkirina rêjeyên faîzê dijwartir dike, û dibe sedema berdewamiya polîtîkayên "baz".
Bilindbûna fîyeta petrolê lêçûnên lojîstîk, veguhastin û berhemên plastîk zêde dike, bi vî awayî enflasyona bingehîn ber bi jor ve dibe.
Fîyeta petrola xav a Brentê wekî asta berxwedanê 110,98 dolar û wekî asta piştgiriyê jî 108,26 dolar tê şopandin. (ÎLKHA)
