Batman'ın Unutulmayan Hafızası: İşte Batman ve İlçelerindeki Köylerin Kürtçe İsimleri
Batman ve ilçelerinde çok sayıda köy bulunmaktadır bu köy ve mezralar resmiyette farklı isimlendirilse de halk arasında hala eski Kürtçe isimleri kullanılmaktadır.
Yıllar geçti, tabelalar değişti ama halk eski isimleri unutmadı
Bugün özellikle yaşlı kuşaklar, köylerinden söz ederken resmi isimlerden çok Kürtçe isimlerini kullanıyor. Genç nesiller arasında da bu isimler yeniden ilgi görmeye başladı. Batman merkezden Hasankeyf'e, Kozluk'tan Sason'a, Gercüş'ten Beşiri'ye kadar birçok yerleşim yeri, resmi kayıtların dışında halk arasında halen eski isimleriyle anılıyor.
Batman'ın kültürel hafızasının önemli parçalarından biri olan bu isimler, bölgenin tarihini, coğrafyasını ve toplumsal belleğini de yansıtıyor.
Batman Merkez Köyleri ve Kürtçe İsimleri
|
Resmi Adı |
Kürtçe Adı |
|
Akça |
Tilmiz |
|
Balpınar (Belde) |
Girêsîra |
|
Bayraklı |
Liçika |
|
Binatlı |
Bilêyder |
|
Bıçakçı |
Kerikê |
|
Çarıklı |
Reşike |
|
Demirlipınar |
Mozgelan |
|
Doluca |
Merina |
|
Dövecik |
Malê Gir |
|
Güneşli |
Şemsê |
|
Kuyubaşı |
Cegerlo |
|
Oymataş |
Kirêdiyê |
|
Samanyolu |
Kanîkê |
|
Yenipınar |
Kewerzo |
|
Yolveren |
Çınerya |
Gercüş Köyleri ve Kürtçe İsimleri
Gercüş ilçesi, Batman'da Kürtçe yer isimlerinin en yoğun korunduğu bölgelerden biri olarak dikkat çekiyor.
|
Resmi Adı |
Kürtçe Adı |
|
Akburç |
Kelehê |
|
Akyar |
Mervanîyê |
|
Ardıçlı |
Acîbê |
|
Arıca |
Kefrê / Kefra Tajdîn |
|
Aşita |
Aşita |
|
Aydınlı |
Qemarinê |
|
Bağlıca |
Midêlbê |
|
Bağözü |
Xirro |
|
Başarköy |
Êdawa |
|
Başova |
Gulikan |
|
Boğazköy |
Bagas |
|
Vergili |
Bêcirman |
|
Çiçekli |
Şifêrê |
|
Çukuryurt |
Binkelb |
|
Dereli |
Behewê |
|
Düzmeşe |
Hawrê |
|
Eymir |
Çalan |
|
Geçit |
Himêdiye |
|
Gökçe |
Gundê Mihê |
|
Gökçepınar |
Êsê |
|
Gönüllü |
Derdilê |
|
Gürbüz |
Xirbetê |
|
Güzelöz |
Bêdarê |
|
Hisar |
Hesarê |
|
Karalan |
Qarmut |
|
Kantar |
Qeyntarê |
|
Kayalar |
Berlat |
|
Kayapınar |
Aynkef |
|
Kaynarca |
Bîrikê |
|
Kesiksu |
Narqatinê |
|
Kırkat |
Kelyat |
|
Koçak |
Kerkinnê |
|
Kömürcü |
Silêbinê |
|
Konak |
Kasrik |
|
Koyunlu |
Baqolinê |
|
Kozlu |
Cümeylîn |
|
Kışlak |
Zivingê |
|
Mağaralı |
Berxadirej |
|
Nurlu |
Dêrkufon |
|
Özler |
Îloz |
|
Rüzgarlı |
Baglatê |
|
Sargın |
Peparê |
|
Sapanlı |
Babnirê |
|
Seki |
Xarabê Bena |
|
Serinköy |
Xirbê Merci |
|
Taşçı |
Basyatê |
|
Tepecik |
Hoskan |
|
Yamanlar |
Erdî |
|
Yassıca |
Êrmûnê |
|
Yayladüzü |
Gundik |
|
Yolağzı |
Derindbê |
|
Yüceköy |
Balanê |
|
Kavak |
Xirbe Simaîl |
Kozluk Köyleri ve Kürtçe İsimleri
Batman'ın en fazla köye sahip ilçelerinden biri olan Kozluk'ta onlarca yerleşim yeri halen eski isimleriyle tanınıyor.
|
Resmi Adı |
Kürtçe Adı |
|
Aşağıkıratlı |
Baştirmê Xar |
|
Akağaç |
Şedirkê |
|
Akçakışla |
Derçöç |
|
Akçalı |
Küsket |
|
Alıçlı |
Norşen |
|
Arıkaya |
Petexiye |
|
Armutlu |
Xırbak |
|
Beşkonak |
Göla |
|
Beybağı |
Herbelüs |
|
Bölükkonak |
Hergemo |
|
Çamlıca |
Aynçirkê |
|
Çaygeçit |
Ayromiye |
|
Çayhan |
Çayxan |
|
Çayönü |
Reşâdara |
|
Çevrecik |
Kaniya Berê |
|
Danagözü |
Bakırnaz |
|
Dere |
Derê |
|
Derince |
Kürerî |
|
Dövecik |
Malagir |
|
Duygulu |
Apîkan |
|
Eskice |
Sucê |
|
Geçitaltı |
Gox |
|
Geyikli |
Mangik |
|
Güllüce |
Siccan |
|
Gümüşörgü |
Timok |
|
Gündüzlü |
Mezrahalke |
|
Günyayla |
Bîzezîye |
|
Gürpınar |
Mirerîk |
|
İnişli |
Balö |
|
Kaletepe |
Dehlik |
|
Kamışlı |
Şedirkê |
|
Karaoğlak |
Xedîre |
|
Karpuzlu |
Selibê |
|
Karşıyaka |
Derşwan |
|
Kavakdibi |
Melkîşa |
|
Kayadibi |
Manera |
|
Kocabey |
Zengovîyê |
|
Koçaklar |
Zuxur |
|
Konaklı |
Kaynter |
|
Kulludere |
Nawalan |
|
Kumlupınar |
Gomîka |
|
Ortaca |
Celdekan |
|
Oyuktaş |
Şikeftan |
|
Örensu |
Siphîye |
|
Parmakkapı |
Hesküt |
|
Pınarhisar |
Aynhisane |
|
Samanyolu |
Kanîkê |
|
Seyrantepe |
Aynçirkê |
|
Seyitler |
Dehlik |
|
Taşlıdere |
Holê |
|
Taşlık |
Berzanê Jor |
|
Tosunpınar |
Ayngebîr |
|
Tuzlagözü |
Melefan |
|
Ulaşlı |
Şelmo |
|
Uzunçayır |
Milîkan |
|
Uzunyazı |
Töjgan |
|
Ünsaldı |
Dırşane |
|
Yukarıkıratlı |
Baştirmê Jor |
|
Yanıkkaya |
Smailka |
|
Yankılı |
Hâfike |
|
Yapaklı |
Beyikê |
|
Yapraklı |
Pelkê |
|
Yayalar |
Kanîk |
|
Yazılı |
Binêk |
|
Yazpınar |
Ceznê |
|
Yedibölük |
Mişritan |
|
Yeniçağlar |
Zîlan |
|
Yenidoğan (Asi) |
Asê |
|
Yenidoğan (Şabe) |
Şabê |
|
Yıldızlı |
Kewnereza |
|
Ziyaret |
Ziyaret |
Beşiri (Qubîn) Köyleri
Beşiri Ovası, Kürtçede Qubîn olarak biliniyor. İlçedeki köylerin önemli bölümü halen eski isimleriyle anılmaya devam ediyor.
|
Resmi Adı |
Kürtçe Adı |
|
Asmadere |
Hopê |
|
Bahçeli |
Barasıl |
|
Beyçayırı |
Şmêz / Şmêza |
|
Çakıllı |
Çınêra |
|
Değirmenüstü |
Azîka |
|
Doğankavak |
Hathatkê |
|
Eskihamur |
Newalê |
|
İkiköprü |
Awîskê/ Siyasûnê |
|
Kayatepe |
Rişê |
|
Kuşçukuru |
Kelat / Kelhê |
|
Yalınkavak |
Bajêr / Macira |
|
Yarımca |
Kelê |
|
Yontukyazı |
Cinesker |
Hasankeyf (Heskîf) Köyleri ve Kürtçe İsimleri
|
Resmi Adı |
Kürtçe Adı |
|
|
Akalın |
Alînê |
|
|
Aksu |
Hizo |
|
|
Bayırlı |
Kûneyn |
|
|
Büyükdere |
Girê Kebîr |
|
|
Çardaklı |
Gundê Kola |
|
|
Irmakköy |
Kefralb |
|
|
İncirli |
Derhaf / Derhawê |
|
|
Karaköy |
Reşî / Reşiye |
|
|
Kavacık |
Keraxila Jêr |
|
|
Kumluca |
Mardes (Mirdes) |
|
|
Öğütlü |
Mebiya |
|
|
Palamut |
Xırbekûr |
|
|
Saklı |
Lepêna |
|
|
Soğucak |
Kaniya Mezin |
|
|
Tepebaşı |
Gundê Diyar |
|
|
Üçyol |
Difnê |
|
|
Uzundere |
Vezrin / Vazrin |
|
|
Yakaköy |
Xanikan |
|
|
Yolüstü |
Kêdil |
Sason (Qabilcewz) Köyleri ve Kürtçe İsimleri
|
Resmi Adı |
Kürtçe Adı |
|
|
Acar |
Herend |
|
|
Aydınlık |
Şexika |
|
|
Balbaşı |
Heriv |
|
|
Binekli |
Sinor |
|
|
Çağılı |
Helis |
|
|
Çayırlı |
Mezra Sipî |
|
|
Dereiçi |
Erbaîn |
|
|
Günlüce |
Kexanî |
|
|
Heybeli |
Tanzê |
|
|
Kaşyayla |
Gigornê |
|
|
Koçkaya |
Heşter |
|
|
Taşlıdere |
Holê |
|
|
Tekevler |
Şeveder |
|
|
Yanıkkaya |
Îsmaîlka |
|
|
Yolüstü |
Kaxkîk |
|
|
Yücekoba |
Heşter |
|
|
Yücebağ Beldesi |
Cacas |
Yeniçakmak (Pérmis)
Yumurca (Kerevank)
|
Gölbaşı (Havlik Men) Yeniyurt (Memka) Güneşli (Kaniyatuvé) Bergazê, Sergazê, Akbela (Panas) Navdeşt (Navdeştê), |
|
Taşyuva (Şilek), Elmapınar (Koroğo), Güneycik (Andibê), Yayarlı (Hopêr) |
|
Uluağaç (Hosner) Tatlıca (Xilorwêt) |
NOT: Unutulan veya yanlış yazılan köy isimleri varsa yorum olarak olarak ekleyebilirsiniz.
Kültürel mirasın yaşayan tanıkları
Uzmanlara göre yer isimleri yalnızca bir adres değil; aynı zamanda bölgenin tarihini, kültürünü ve hafızasını taşıyan önemli miras unsurları arasında yer alıyor. Batman'da resmi isimler kullanılmasına rağmen, özellikle kırsalda yaşayan vatandaşlar köylerini halen Kürtçe isimleriyle tanımlamayı sürdürüyor.
Araştırmacılar, Batman genelinde köylerin yanı sıra yüzlerce mezra, yayla, dere, dağ ve tarihi yerleşimin de halk arasında kullanılan Kürtçe isimlerinin bulunduğunu belirtiyor. Bu isimlerin kayıt altına alınması, bölgenin sözlü tarihinin korunması açısından önemli görülüyor.
